Агульны парадак ажыццяўлення валютных аперацый

Спіс асноўных нарматыўных актаў валютнага заканадаўства

 

Спіс нарматыўных актаў валютнага заканадаўства не з'яўляецца вычарпальным, а ўяўляе сабой асноўны пералік дакументаў, якія могуць спатрэбіцца Вам для выкарыстання ў рабоце пры заключэнні здзелак, ажыццяўленні валютных аперацый. Паколькі нарматыўныя акты могуць перыядычна змяняцца, то рэкамендуем Вам сачыць за змяненнямі ў валютным заканадаўстве і карыстацца толькі апошняй рэдакцыяй нарматыўнага дакумента.

Больш аператыўную, поўную і дакладную інфармацыю аб змяненнях у заканадаўстве Вы можаце атрымаць на сайце Нацыянальнага рэестра прававых актаў Рэспублікі Беларусь (НРПА) pravo.by

На гэтай старонцы апублікаваны асноўныя нарматыўныя акты па валютным заканадаўстве.

ДЗЕЮЧЫЯ НАРМАТЫЎНЫЯ АКТЫ:

  1. БАНКАЎСКІ КОДЭКС Рэспублікі Беларусь ад 25 кастрычніка 2000 г. №441-З.
  2. ГРАМАДЗЯНСКІ КОДЭКС Рэспублікі Беларусь ад  07 снежня 1998 г. №218-З.
  3. ЗАКОН Рэспублікі Беларусь ад 22.07.2003 №226-З "Аб валютным рэгуляванні і валютным кантролі".
  4. УКАЗ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 27.03.2008 №178 "Аб парадку правядзення і кантролю знешнегандлёвых аперацый".
  5. ПАСТАНОВА Савета Міністраў РБ, НБ РБ ад 30 красавіка 2009 г. №548/8 "Аб некаторых пытаннях спынення абавязацельстваў па знешнегандлёвых аперацыях пры экспарце і знешнегандлёвых дагаворах пры выкупе прадмета лізінгу".
  6. ПАСТАНОВА Савета Міністраў РБ, НБ РБ ад 06 ліпеня 2009 г. №898/10 "Аб даце неграшовага спынення абавязацельстваў па знешнегандлёвых аперацыях пры экспарце.
  7. ПАСТАНОВА Савета Міністраў РБ і НБ РБ ад 05 лістапада 2011 г.   №1483/22 "Аб устанаўленні тэрмінаў завяршэння знешнегандлёвых аперацый па асобных відах знешнегандлёывых дагавораў і ўмовах падаўжэння тэрмінаў завяршэння знешнегандлёвых аперацый".
  8. ПАСТАНОВА Праўлення НБ РБ ад 09 ліпеня 2009 г. №101 "Аб правядзенні знешнегандлёвых аперацый".
  9. УКАЗ Прэзідэнта РБ ад 24 верасня 2009г. №465 "Аб некаторых пытаннях удасканалення лізінгавай дзейнасці ў РБ".
  10. ДАГАВОР аб Мытным Кодэксе Мытнага саюза (у рэдакцыі пратакола ад 16.04.2010г.)  
  11. Правілы правядзення валютных аперацый, зацверджаныя пастановай Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь ад 30.04.2004 №72 (у рэдакцыі пастановы Праўлення НБ РБ ад 19 снежня 2018 г. № 612).
  12. ПАСТАНОВА Праўлення НБ РБ ад 26.08.2015 № 514 "Аб некаторых пытаннях выдачы дазволаў і прадстаўлення паведамленняў, неабходных для мэт валютнага рэгулявання".
  13. ІНСТРУКЦЫЯ аб парадку рэгістрацыі здзелкі і выканання банкамі і нябанкаўскімі крэдытна-фінансавымі арганізацыямі функцый агента валютнага кантролю, зацверджаная пастановай Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь 16.04.2009 №46.
  14. ІНСТРУКЦЫЯ аб парадку выдачы дазволаў на падаўжэнне тэрмінаў завяршэння знешнегандлёвых аперацый, зацверджаная пастановай Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь ад 22.04.2009 №52.
  15. ІНСТРУКЦЫЯ  аб  парадку ажыццяўлення валютна-абменных аперацый, зацверджаная пастановай Праўлення НБ РБ  ад 28 ліпеня 2005 г. № 112 (у рэдакцыі пастановы Праўлення НБ РБ ад 28 снежня 2017 г. № 538).
  16. ДЭКРЭТ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 31.08.2015 №5 "Аб замежнай бязвыплатнай дапамозе".
  17. ПАДАТКОВЫ КОДЭКС РБ (Асаблівая частка) ад 29 снежня 2009г.
  18. УКАЗ Прэзідэнта РБ ад 25 мая 2006 г.   №353 "Аб зацвярджэнні пераліку афшорных зон".
  19. ІНСТРУКЦЫЯ аб парадку і ўмовах прадастаўлення гарантый і кампенсацый пры службовых камандзіроўках за мяжу ад 30.07.2010 №115.
  20. ПАРАДАК разлікаў паміж юрыдычнымі асобамі, індывідуальнымі прадпрымальнікамі ў Рэспубліцы Беларусь, зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 29.06.2000 №359
  21. ІНСТРУКЦЫЯ аб банкаўскім пераводзе, зацверджаная пастановай Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь ад 29.03.2001 №66.
  22. Кодэкс РБ аб  адміністрацыйных правапарушэннях ад 21 красавіка 2003г. № 194-З.
  23. INCOTERMS 2010.
  24. ПАСТАНОВА Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь ад 20.08.2001 №208 «Аб парадку ўстанаўлення афіцыйнага курса беларускага рубля ў адносінах да замежных валют».
  25. Пастанова Праўлення НБ РБ ад 28 снежня 2017 г. № 538 «Аб некаторых пытаннях валютнага рэгулявання і валютнага кантролю».
  26. Інструкцыя аб парадку вядзення касавых аперацый у наяўнай замежнай валюце на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, зацверджаная пастановай Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь ад 29.03.2013 №185.

Асноўныя тэрміны і паняцці

 

Для таго, каб зарыентавацца ў мностве нарматыўных актаў валютнага заканадаўства ў першую чаргу неабходна ведаць асноўныя тэрміны і паняцці, якія ўжываюцца ў гэтых актах, каб правільна класіфікаваць здзелкі і, адпаведна, іх правамернасць.

У адпаведнасці з ЗАКОНАМ Рэспублікі Беларусь ад 22.07.2003 №226-З " АБ ВАЛЮТНЫМ РЭГУЛЯВАННІ І ВАЛЮТНЫМ КАНТРОЛІ"

Валютнае рэгуляванне - дзейнасць дзяржаўных органаў (органаў валютнага рэгулявання) па ўстанаўленні парадку абарачэння валютных каштоўнасцей, у тым ліку правілаў уладання, карыстання і распараджэння імі.

Валютны кантроль - дзейнасць органаў валютнага кантролю і агентаў валютнага кантролю, накіраваная на забеспячэнне выканання рэзідэнтамі і нерэзідэнтамі патрабаванняў валютнага заканадаўства Рэспублікі Беларусь.

Валютнае заканадаўства Рэспублікі Беларусь - складаецца з Закона №226-З, нарматыўных прававых актаў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, законаў Рэспублікі Беларусь, нарматыўных прававых актаў органаў валютнага рэгулявання і органаў валютнага кантролю Рэспублікі Беларусь, якія выдаюцца ў адпаведнасці з іх кампетэнцыяй і якімі ўстанаўліваюцца парадак абарачэння валютных каштоўнасцей, правы і абавязкі рэзідэнтаў і нерэзідэнтаў пры правядзенні валютных аперацый, сістэма органаў валютнага рэгулявання і органаў валютнага кантролю, агентаў валютнага кантролю і іх паўнамоцтвы.

Экспарт - перадача рэзідэнтам Рэспублікі Беларусь тавараў, ахоўваемай інфармацыі, выключных правоў на вынікі інтэлектуальнай дзейнасці, маёмасці ў арэнду, выкананне работ, аказанне паслуг на платнай аснове нерэзідэнту Рэспублікі Беларусь.

Імпарт - атрыманне рэзідэнтам Рэспублікі Беларусь тавараў, ахоўваемай інфармацыі, выключных правоў на вынікі інтэлектуальнай дзейнасці, маёмасці ў арэнду, выкананых работ,аказаных паслуг на платнай аснове ад нерэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Валютныя каштоўнасці:

  • замежная валюта;
  • плацежныя дакументы ў замежнай валюце, якія з'яўляюцца такімі ў адпаведнасці з заканадаўствам Рэспублікі  Беларусь; 
  • каштоўныя паперы ў замежнай валюце;
  • беларускія рублі пры здзяйсненні здзелак паміж рэзідэнтамі і нерэзідэнтамі, здзелак паміж нерэзідэнтамі на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, ажыццяўленні банкаўскіх пераводаў паміж рэзідэнтамі і нерэзідэнтамі, не звязаных ажыццяўленнем разлікаў па здзелках, іх увозе і перасылцы ў Рэспубліцы Беларусь, вывазе і перасылцы з Рэспублікі Беларусь, ажыццяўленні міжнародных банкаўскіх пераводаў, ажыццяўленні нерэзідэнтамі аперацый, якія не цягнуць за сабой пераходу права ўласнасці на беларускія рублі, па рахунках і ўкладах (дэпазітах) у банках і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацыях Рэспублікі Беларусь; 
  • каштоўныя паперы ў беларускіх рублях пры здзяйсненні здзелак паміж рэзідэнтамі і нерэзідэнтамі, здзелак паміж нерэзідэнтамі на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, іх увозе і перасылцы ў Рэспубліку Беларусь, вывазе і перасылцы з Рэспублікі Беларусь
  • плацежныя дакументы ў беларускіх рублях пры ажыццяўленні здзелак паміж рэзідэнтамі і нерэзідэнтамі, здзелак паміж нерэзідэнтамі на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, пры ўвозе і перасылцы ў Рэспубліку Беларусь, вывазе і перасылцы з Рэспублікі Беларусь

Замежная валюта:

  • грашовыя знакі банкнот, казначэйскіх білетаў, манет, якія знаходзяцца ў абарачэнні і з'яўляюцца законным плацежным сродкам у адпаведнай замежнай дзяржаве або групе дзяржаў, а таксама  выключаныя ці выключаемыя з абарачэння, але належныя да абмену ўказаныя грашовыя знакі; 
  • сродкі ў грашовых адзінках замежных дзяржаў і міжнародных грашовых або разліковых адзінках, якія знаходзяцца на рахунках у банках і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацыях Рэспублікі Беларусь, банках і іншых крэдытных арганізацыях за межамі Рэспублікі Беларусь.

Каштоўныя паперы ў замежнай валюце:

  • каштоўныя паперы, якія з'яўляюцца такімі ў адпаведнасці з заканадаўствам Рэспублікі Беларусь, намінальная вартасць якіх выражана ў замежнай валюце; 
  • каштоўныя паперы, якія з'яўляюцца такімі ў адпаведнасці з заканадаўствам Рэспублікі Беларусь, не маюць намінальнай вартасці і выражаны ў замежнай валюце; 
  • каштоўныя паперы, якія выпушчаны нерэзідэнтамі і з'яўляюцца такімі ў адпаведнасці з заканадаўствам замежных дзяржаў, намінальная вартасць якіх выражана ў замежнай валюце; 
  • каштоўныя паперы,якія выпушчаны нерэзідэнтамі, з'яўляюцца такавымі ў адпаведнасці з заканадаўствам замежных дзяржаў, не маюць намінальнага кошту і выражаны ў замежнай валюце.

Каштоўныя паперы ў беларускіх рублях: 

  • каштоўныя паперы, якія з'яўляюцца такімі ў адпаведнасці з заканадаўствам Рэспублікі Беларусь, намінальная вартасць якіх выражана ў беларускіх рублях; 
  • каштоўныя паперы, якія з'яўляюцца такімі ў адпаведнасці з заканадаўствам Рэспублікі Беларусь, не маюць намінальнай вартасці і выражаны ў беларускіх рублях; 
  • каштоўныя паперы, якія выпушчаны нерэзідэнтамі і з'яўляюцца такімі ў адпаведнасці з заканадаўствам замежных дзяржаў, намінальная вартасць якіх выражана ў беларускіх рублях; 
  • каштоўныя паперы,якія выпушчаны нерэзідэнтамі, з'яўляюцца такімі ў адпаведнасці з заканадаўствам замежных дзяржаў, не маюць намінальнай вартасці і выражаны ў беларускіх рублях.
Рэзідэнты: 

  • фізічныя асобы - грамадзяне Рэспублікі Беларусь, а таксама замежныя грамадзяне і асобы без грамадзянства, якія маюць від на жыхарства ў Рэспубліцы Беларусь;
  • юрыдычныя асобы, створаныя ў адпаведнасці з заканадаўствам Рэспублікі Беларусь, з месцам знаходжання ў Рэспубліцы Беларусь, а таксама іх філіялы і прадстаўніцтвы, якія знаходзяцца за межамі Рэспублікі Беларусь;
  • дыпламатычныя і іншыя афіцыйныя прадстаўніцтвы, консульскія ўстановы Рэспублікі Беларусь, якія знаходзяцца за межамі Рэспублікі Беларусь;
  • Рэспубліка Беларусь, яе адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі, якія ўдзельнічаюць у адносінах, рэгулюемых валютным заканадаўствам Рэспублікі Беларусь.
Нерэзідэнты:
  • фізічныя асобы - замежныя грамадзяне і асобы без грамадзянства, за выключэннем замежных грамадзян і асоб без грамадзянства, якія маюць від на жыхарства ў Рэспубліцы Беларусь;
  • юрыдычныя асобы, створаныя ў адпаведнасці з заканадаўствам замежных дзяржаў, з месцам знаходжання за межамі Рэспублікі Беларусь, а таксама іх філіялы і прадстаўніцтвы, якія знаходзяцца ў Рэспубліцы Беларусь і за яе межамі;
  • арганізацыі, якія не з'яўляюцца юрыдычнымі асобамі, створаныя ў адпаведнасці з заканадаўствам замежных дзяржаў, з месцам знаходжання за межамі Рэспублікі Беларусь, а таксама іх філіялы і прадстаўніцтвы, якія знаходзяцца ў Рэспубліцы Беларусь і за яе межамі;
  • дыпламатычныя і іншыя афіцыйныя прадстаўніцтвы, консульскія ўстановы замежных дзяржаў, якія знаходзяцца ў Рэспубліцы Беларусь і за яе межамі;
  • міжнародныя арганізацыі, іх філіялы і прадстаўніцтвы;
  • замежныя дзяржавы, іх адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі, якія ўдзельнічаюць у адносінах, рэгулюемых валютным заканадаўствам Рэспублікі Беларусь.

Валютныя аперацыі:

  • здзелкі, якія прадугледжваюць выкарыстанне замежнай валюты, каштоўных папер у замежнай валюце, плацежных дакументаў у замежнай валюце;
  • здзелкі паміж рэзідэнтамі і нерэзідэнтамі,  якія прадугледжваюць выкарыстанне беларускіх рублёў, каштоўных папер у беларускіх рублях, плацежных дакументаў у беларускіх рублях;
  • здзелкі паміж нерэзідэнтамі, якія прадугледжваюць выкарыстанне беларускіх рублёў, каштоўных папер у беларускіх рублях, плацежных дакументаў у беларускіх рублях, якія здзяйсняюцца на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь;
  • увоз і перасылка ў Рэспубліку Беларусь, а таксама вываз і перасылка з Рэспублікі Беларусь валютных каштоўнасцей;
  • банкаўскія пераводы ў замежнай валюце, не звязаныя з ажыццяўленнем разлікаў па здзелках , указаных у абзацы другім данай часткі;
  • банкаўскія пераводы паміж рэзідэнтамі і нерэзідэнтамі ў беларускіх рублях, якія не звязаны з ажыццяўленнем разлікаў па здзелках, указаных у абзацы трэцім данай часткі;
  • міжнародныя банкаўскія пераводы ў беларускіх рублях паміж рэзідэнтамі або нерэзідэнтамі;
  • аперацыі нерэзідэнтаў з беларускімі рублямі па рахунках і ўкладах (дэпазітах) у банках і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацыях Рэспублікі Беларусь, якія не цягнуць за сабой пераходу  права ўласнасці на гэтыя беларускія рублі;
  • аперацыі з замежнай валютай па рахунках і ўкладах (дэпазітах) у банках і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацыях Рэспублікі Беларусь, банках і іншых крэдытных арганізацыях за межамі Рэспублікі Беларусь, якія не цягнуць за сабой пераходу  права ўласнасці на гэту замежную валюту.

Бягучыя валютныя аперацыі з'яўляюцца валютныя аперацыі, якія праводзяцца паміж рэзідэнтамі і  нерэзідэнтамі і прадугледжваюць:

  • ажыццяўленне разлікаў па здзелках, якія прадугледжваюць экспарт і (або) імпарт тавараў (за выключэннем грашовых сродкаў, каштоўных папер і нерухомай маёмасці), ахоўваемай інфармацыі, выключных правоў на вынікі інтэлектуальнай дзейнасці, работ, паслуг;
  • ажыццяўленне разлікаў па здзелках, якія прадугледжваюць перадачу і (або) атрыманне маёмасці ў арэнду (лізінг); 
  • перавод і атрыманне дывідэндаў і іншых даходаў па інвестыцыях;
  • аперацыі негандлёвага характару.
Аперацыі негандлёвага характару: 
  • перавод і атрыманне грашовых сродкаў для выплаты заработнай платы, грашовага забеспячэння, стыпендый, пенсій, аліментаў, дзяржаўнай дапамогі, даплат і кампенсацый, а таксама грашовых сродкаў па пакрыцці шкоды;
  • пераводы грашовых сродкаў для аплаты камандзіровачных выдаткаў работнікаў за межамі Рэспублікі Беларусь;
  • перавод і атрыманне грашовых сродкаў, якія ўваходзяць у склад наследства, і грашовых сродкаў, атрыманых ад рэалізацыі спадчыннай маёмасці;
  • перавод і атрыманне грашовых сродкаў, звязаныя са смерцю грамадзян, у тым ліку дапамога на пахаванне, транспартныя і іншыя выдаткі;
  • атрыманне грашовых кампенсацый ахвярамі рэпрэсій, членамі іх сямей і наследнікамі;
  • пераводы грашовых сродкаў, звязаныя з аплатай утрымання дыпламатычных і іншых афіцыйных прадстаўніцтваў, консульскіх устаноў Рэспублікі Беларусь, якія знаходзяцца за межамі Рэспублікі Беларусь;
  • атрыманне грашовых сродкаў судамі, міжнародным арбітражным (трацейскім) судом, праваахоўнымі органамі, дзяржаўнымі натарыяльнымі канторамі, натарыяльнымі бюро, звязанае  з ажыццяўленнем іх дзейнасці, а таксама дзяржаўнымі органамі або іншымі арганізацыямі пры здзяйсненні іх службовымі асобамі натарыяльных дзеянняў;
  • перавод і атрыманне грашовых сродкаў на  падставе судовых пастаноў і іншых працэсуальных дакументаў;
  • пераводы, якія звязаны з уплатай рэгістрацыйных, уступных, членскіх узносаў у грамадскія, рэлігійныя, міжнародныя арганізацыі, а таксама ажыццяўленне  іншых абавязковых плацяжоў у сувязі з удзелам у міжнародных арганізацыях;
  • перавод і атрыманне беларускіх рублёў, замежнай валюты, перадача і атрыманне іншых валютных каштоўнасцей па дагаворах дарэння (у тым ліку ў выглядзе ахвяраванняў), дагаворах прадастаўлення бязвыплатнай(спонсарскай) дапамогі ў адпаведнасці з заканадаўствам Рэспублікі Беларусь;
  • атрыманне рэзідэнтамі ад нерэзідэнтаў валютных каштоўнасцей на захоўванне;
  • пераводы, якія звязаны з уплатай падаткаў, збораў (пошлін) і іншых абавязковых плацяжоў, устаноўленых заканадаўствам Рэспублікі Беларусь або заканадаўствам замежных дзяржаў, а таксама іх вяртанне;
  • пераводы, звязаныя з уплатай у патэнтныя ведамствы пошлін і іншых плацяжоў;
  • перавод і атрыманне грашовых сродкаў, звязаныя з удзелам у канферэнцыях, семінарах, спартыўных мерапрыемствах, выстаўках, кірмашах;
  • пераводы, звязаныя з вяртаннем памылкова і (або) залішне пералічаных грашовых сродкаў;
  • іншыя аперацыі, пералік якіх вызначаецца Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь або па яго даручэнні Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь, а таксама міжнароднымі дагаворамі Рэспублікі Беларусь.
Валютныя аперацыі, звязаныя з рухам капіталу
  • Валютнымі аперацыямі, звязанымі з рухам капіталу, з'яўляюцца валютныя аперацыі, якія праводзяцца паміж рэзідэнтамі і нерэзідэнтамі і не адносяцца да бягучых.

Валютна-абменныя аперацыі:
  • аперацыі па абмену замежнай валюты на беларускія рублі і (або) абмену беларускіх рублёў на замежную валюту па вызначаных абменных курсах (купля-продаж замежнай валюты); 
  • аперацыі па абмену аднаго віду замежнай валюты на іншы від замежнай валюты па вызначаных абменных курсах (канверсія замежнай валюты); 
  • іншыя аперацыі, вызначаныя Нацыянальным банкам.

Дакументы, неабходныя для мэт валютнага кантролю

У адпаведнасці з нормамі Інструкцыі аб парадку рэгістрацыі здзелкі і выкананні банкамі і нябанкаўскімі крэдытна-фінансавымі арганізацыямі функцый агента валютнага кантролю, зацверджанай пастановай Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь 16.04.2009 № 46, пры паступленні на рахункі кліентаў грашовых сродкаў або напрамку грашовых сродкаў экспарцёрамі тавараў (без іх залічэння на свае рахункі) на аплату абавязацельстваў перад банкам у банк прадстаўляюцца кліентам (за выключэннем выпадкаў, прадугледжаных у пункце 17 вышэйпаказанай Інструкцыі) у тэрмін не пазней за 7 рабочых дзён з дня залічэння грашовых сродкаў дакументы (звесткі), неабходныя для ажыццяўлення банкам функцый агента валютнага кантролю.

Выкарыстанне наяўнай замежнай валюты

Парадак правядзення разлікаў наяўнымі грашовымі сродкамі рэгулюецца заканадаўствам Рэспублікі Беларусь.

Выпадкі выкарыстання наяўнай замежнай валюты устаноўлены Законам аб валютным рэгуляванні і валютным кантролі ад 22.07.2003 г. №226-З і Правіламі правядзення валютных аперацый, зацверджанымі Пастановай Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь 30.04.2004 № 72 (далей - Правілы).

Выкарыстанне наяўнай замежнай валюты паміж суб'ектамі валютных аперацый - рэзідэнтамі дазваляецца пры правядзенні валютных аперацый, пазначаных у падпунктах 25.8, 25.9, 25.11 пункта 25 Правілаў.

Выкарыстанне наяўнай замежнай валюты суб'ектамі валютных аперацый пры правядзенні валютных аперацый з удзелам фізічных асоб дазваляецца ў выпадках, пазначаных у пунктах 30 і 31 Правілаў.

Выкарыстанне наяўнай замежнай валюты паміж суб'ектамі валютных аперацый - рэзідэнтамі і суб'ектамі валютных аперацый - нерэзідэнтамі дазваляецца пры правядзенні наступных валютных аперацый:

  • пры аплаце суб'ектамі валютных аперацый - нерэзідэнтамі расходаў, звязаных з абслугоўваннем паветраных судоў замежных дзяржаў у аэрапортах, судоў замежных дзяржаў у рачных партах, а таксама пры аплаце аэранавігацыйных, аэрапортавых і партовых збораў у Рэспубліцы Беларусь;
  • пры аплаце суб'ектамі валютных аперацый - рэзідэнтамі расходаў, звязаных з абслугоўваннем паветраных судоў Рэспублікі Беларусь у аэрапортах замежных дзяржаў, судоў суб'ектаў валютных аперацый - рэзідэнтаў у рачных і марскіх партах замежных дзяржаў, іншых транспартных сродкаў падчас іх знаходжання на тэрыторыях замежных дзяржаў, пры аплаце аэранавігацыйных, аэрапортавых, партовых збораў i iншых абавязковых збораў на тэрыторыях замежных дзяржаў, звязаных з забеспячэннем дзейнасці гэтых суб'ектаў валютных аперацый - рэзідэнтаў;
  • пры аплаце суб'ектамі валютных аперацый - рэзідэнтамі паслуг, аказаных дыпламатычнымі і іншымі афіцыйнымі прадстаўніцтвамі, консульскімі ўстановамі замежных дзяржаў;
  • пры аплаце суб'ектамі валютных аперацый - нерэзідэнтамі паслуг, аказаных дыпламатычнымі і іншымі афіцыйнымі прадстаўніцтвамі, консульскімі ўстановамі Рэспублікі Беларусь, якія знаходзяцца за межамі Рэспублікі Беларусь;
  • пры правядзенні выстаў, кірмашоў, спартыўных і культурных мерапрыемстваў на тэрыторыі замежнай дзяржавы;
  • пры правядзенні валютных аперацый, пазначаных у падпунктах 25.8 і 25.9 пункта 25 Правілаў.

Выкарыстанне наяўнай замежнай валюты дыпламатычнымі і іншымі афіцыйнымі прадстаўніцтвамі, консульскімі ўстановамі замежных дзяржаў, а таксама міжнароднымі арганізацыямі, уключаючы іх прадстаўніцтвы, дазваляецца ў наступных выпадках:

пры паступленні наяўнай замежнай валюты ад:

суб'ектаў валютных аперацый - за аказаныя паслугі;

фізічных асоб - па валютных аперацыях, пазначаных у пункце 31 Правілаў;

пры зняцці наяўнай замежнай валюты для ўласных патрэб.

Выкарыстанне наяўнай замежнай валюты пры правядзенні іншых валютных аперацый дапускаецца ў выпадках, устаноўленых актамі валютнага заканадаўства.

Наяўная замежная валюта, атрыманая суб'ектамі валютных аперацый пры правядзенні валютных аперацый на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, за межамі Рэспублікі Беларусь, а таксама раней імі знятая і нескарыстаная, падлягае абавязковаму залічэнню на іх бягучыя (разліковыя) рахункі, іншыя рахункі, за выключэннем наяўнай замежнай валюты:

  • атрыманай для правядзення аператыўна-вышуковых мерапрыемстваў і дасудовай вытворчасці ўпаўнаважанымі ў адпаведнасці з заканадаўчымі актамі дзяржаўнымі органамі і службовымі асобамі;
  • атрыманай ад правядзення выстаў, кірмашоў, спартыўных і культурных мерапрыемстваў на тэрыторыі замежнай дзяржавы і накіраванай на аплату расходаў на такія мерапрыемствы ў перыяд іх правядзення;
  • атрыманай на расходы, звязаныя са службовымі камандзіроўкамі (раз'ездамі індывідуальных прадпрымальнікаў) за межы Рэспублікі Беларусь;
  • атрыманай у iншых выпадках, устаноўленых заканадаўствам.

Дакументы, якія прадстаўляюцца кліентам у банк для ўнясення (зняцця) на рахунак (з рахунку) наяўнай замежнай валюты ўстаноўлены Інструкцыяй аб парадку рэгістрацыі здзелкі і выкананні банкамі і нябанкаўскімі крэдытна-фінансавымі арганізацыямі функцый агентаў валютнага кантролю, зацверджанай Пастановай Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь ад 16.04.2009 № 46.

Форма заявы на ўзнос наяўнай замежнай валюты, заявы на атрыманне наяўнай замежнай валюты ўстаноўленая Інструкцыяй аб парадку вядзення касавых аперацый у наяўнай замежнай валюце на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, зацверджанай пастановай Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь ад 29 сакавіка 2013 г. № 185.  

Заявы на ўзнос наяўнай замежнай валюты, заявы на атрыманне наяўнай замежнай валюты прадстаўляюцца ў абслугоўваючы банк (па ўзгадненні з гэтым банкам) на папяровым носьбіце, у выглядзе электроннага дакумента з захаваннем патрабаванняў заканадаўства аб электронным дакуменце і электронным лічбавым подпісе або ў выглядзе электроннага паведамлення з выкарыстаннем сістэм дыстанцыйнага банкаўскага абслугоўвання і захаваннем працэдур бяспекі і патрабаванняў заканадаўства.

Калі Ваш бізнес звязаны з ажыццяўленнем знешнеэканамічнай дзейнасці, разлікамі ў замежнай валюце на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, мы рэкамендуем Вам азнаёміцца з асноўнымі нормамі валютнага заканадаўства, а потым па ўсіх цікавячых Вас пытаннях – звярнуцца ў абслугоўваючы банк.

Асноўным дакументам, які рэгулюе ажыццяўленне валютных аперацый, з’яўляюцца Правілы правядзення валютных аперацый, зацверджаныя пастановай Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь ад 30.04.2004г. №72 (далей – Правілы).

Правілы вызначаюць адзіны парадак ажыццяўлення юрыдычнымі асобамі, у тым ліку банкамі і нябанкаўскімі крэдытна-фінансавымі арганізацыямі, індывідуальнымі прадпрымальнікамі і фізічнымі асобамі валютных аперацый.

Валютныя аперацыі ажыццяўляюцца рэзідэнтамі і нерэзідэнтамі ў рамках патрабаванняў заканадаўства Рэспублікі Беларусь на падставе заключаных імі дагавораў або на іншых падставах, прадугледжаных заканадаўствам Рэспублікі Беларусь або заканадаўствам замежных дзяржаў.

Ключавым момантам аплатнай здзелкі з’яўляецца правядзенне разлікаў: парадак і тэрміны аплаты, выбар валюты разлікаў. Разлікі – выкананне грашовага абавязацельства шляхам ажыццяўлення плацяжоў у безнаяўным парадку або ў наяўнай форме.

Пад разлікамі ў безнаяўнай форме разумеюцца разлікі паміж фізічнымі і юрыдычнымі асобамі або з іх удзелам, якія праводзяцца праз банк або нябанкаўскую крэдытна-фінансавую арганізацыю, яго (яе) філіял (аддзяленне) у безнаяўным парадку. Разлікі ў безнаяўнай форме праводзяцца ў выглядзе банкаўскага пераводу, акрэдытыву, інкаса.

Парадак правядзення разлікаў наяўнымі грашовымі сродкамі рэгулюецца заканадаўствам Рэспублікі Беларусь.

Выпадкі выкарыстання замежнай валюты ўстаноўлены Законам аб валютным рэгуляванні і валютным кантролі ад 22.07.2003 г. №226-З і Правіламі.

У адпаведнасці з п. 1 ст. 141 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь беларускі рубель з’яўляецца законным плацежным сродкам, абавязковым да прыёму па намінальным кошце на ўсёй тэрыторыі Рэспублікі Беларусь.

Выкарыстанне замежнай валюты, а таксама плацежных дакументаў у замежнай валюце пры ажыццяўленні разлікаў на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь па абавязацельствах дапускаецца ў выпадках, парадку і на ўмовах, вызначаных заканадаўствам (п. 2 ст. 298 ГК).

Грашовыя абавязацельствы па валютных аперацыях паміж суб’ектам валютных аперацый – рэзідэнтам і суб’ектам валютных аперацый – нерэзідэнтам могуць быць выражаны і выкананы ў замежнай валюце, афіцыйны курс беларускага рубля да якой устаноўлены Нацыянальным банкам, калі іншае не прадугледжана міжнароднымі дагаворамі Рэспублікі Беларусь. 

У Правілах вызначаны валютныя аперацыі, якія ажыццяўляюцца на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, а таксама за яе межамі.

Для мэт выкарыстання замежнай валюты пры правядзенні з удзелам фізічных асоб валютных аперацый, прадугледжаных часткай 6 Правілаў, пад валютнымі аперацыямі, якія ажыццяўляюцца на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, разумеюцца валютныя аперацыі, што прадугледжваюць разлікі, па якіх:

  • перадача наяўных грашовых сродкаў ажыццяўляецца на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь;
  • залічэнне наяўных грашовых сродкаў, атрыманых на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, ажыццяўляецца на рахункі, адкрытыя ў банках;
  • пералічэнне грашовых сродкаў ажыццяўляецца з рахункаў на рахункі, адкрытыя ў банках.

image002

Пад валютнымі аперацыямі, якія ажыццяўляюцца за межамі Рэспублікі Беларусь, разумеюцца ўсе іншыя валютныя аперацыі, што не адносяцца да валютных аперацый здзяйсняемых на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь.

У выпадку спрэчнасці месца перадачы наяўных грашовых сродкаў лічыцца, што месцам іх перадачы з'яўляецца тэрыторыя Рэспублікі Беларусь.

Вызначаны парадак выкарыстання замежнай валюты і беларускіх рублёў пры правядзенні разлікаў па валютных аперацыях паміж суб’ектамі валютных аперацый, якія з’яўляюцца рэзідэнтамі і нерэзідэнтамі. Так, пры правядзенні валютных аперацый паміж суб’ектам валютных аперацый – рэзідэнтам і суб’ектам валютных аперацый – нерэзідэнтам дазваляецца выкарыстанне беларускіх рублёў

  • у безнаяўным парадку – пры правядзенні ўсіх валютных аперацый;
  • у наяўнай форме – у адпаведнасці з заканадаўствам Рэспублікі Беларусь.

Індывідуальныя прадпрымальнікі, натарыусы, якія ажыццяўляюць натарыяльную дзейнасць у натарыяльных бюро, адвакаты, якія ажыццяўляюць адвакацкую дзейнасць індывідуальна, - рэзідэнты праводзяць валютныя аперацыі ў парадку, устаноўленым для суб’ектаў валютных аперацый - рэзідэнтаў, акрамя валютных аперацый, пры ажыццяўленні якіх для іх заканадаўствам Рэспублікі Беларусь вызначаны асаблівы парадак іх правядзення.

image004