Услуги:

Операции по вкладам и счетам физических лиц

Обслуживание юридических лиц и индивидуальных предпринимателей

Прием платежей

Предоставление страховых услуг

Валютно-обменные операции

Операции с платежными карточками

Операции с ценными бумагами

Переводы

Операции с монетами

Операции с лотерейными билетами

Банковское хранение

Кредитные операции физических лиц

Операции с коммерческими чеками

Другие операции

Вярнуцца на старонку

Выберите интересующий Вас вклад и нажмите кнопку «Подробнее»

«Беларусбанк» прапануе новыя выпускі ІНТЭРНЭТ-АБЛІГАЦЫЙ!

«Беларусбанк» прапануе новыя выпускі ІНТЭРНЭТ-АБЛІГАЦЫЙ!

Крэдыт на рэфінансаванне «Удалае абнаўленне»

Крэдыт на рэфінансаванне «Удалае абнаўленне»

Карта растэрміноўкі «Магніт»

Карта растэрміноўкі «Магніт»

Клуб «Карт-бланш»

Клуб «Карт-бланш»

Клуб #настарт

Клуб #настарт

Клуб «Аксаміт»

Клуб «Аксаміт»

КРЭДЫТЫ НА НАБЫЦЦЁ АЎТАМАБІЛЯЎ

КРЭДЫТЫ НА НАБЫЦЦЁ АЎТАМАБІЛЯЎ

Комплексны банкаўскі прадукт «Свабодны выбар»

Комплексны банкаўскі прадукт «Свабодны выбар»

КРЭДЫТ на спажывецкія патрэбы без паручыцеляў

КРЭДЫТ на спажывецкія патрэбы без паручыцеляў

  • Перавагі VIP-абслугоўвання

    Перавагі VIP-абслугоўвання

    Канфідэнцыяльнасць, індывідуальны падыход і высокі ўзровень зручнасці абслугоўвання

  • Прэміяльныя карты

    Прэміяльныя карты

    Карткі з унікальнымі магчымасцямі для кліентаў, якія часта падарожнічаюць, цэняць камфорт і высокі ўзровень сэрвісу

  • Давернае кіраванне

    Давернае кіраванне

    Давернае кіраванне – спалучэнне высокай даходнасці ад інвесціравання сродкаў на рынку каштоўных папер

  • Індывідуальныя банкаўскія сейфы

    Індывідуальныя банкаўскія сейфы

    Індывідуальныя дэпазітныя сейфы для захоўвання дакументаў і каштоўнасцей – гэта адзін з самых бяспечных і зручных для Вас спосабаў захоўвання каштоўнасцей

Cвяточная акцыя для юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў

Cвяточная акцыя для юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў

Сэрвіс праверкі контрагентаў

Сэрвіс праверкі контрагентаў

Новая прапанова – спецыяльна для індывідуальных прадпрымальнікаў!

Новая прапанова – спецыяльна для індывідуальных прадпрымальнікаў!

Прымайце плацяжы па картках з дапамогай мабільнай прылады

Прымайце плацяжы па картках з дапамогай мабільнай прылады

Праграма падтрымкі суб'ектаў малога і сярэдняга бізнесу

Праграма падтрымкі суб'ектаў малога і сярэдняга бізнесу

Комплексная падтрымка бізнесу

Комплексная падтрымка бізнесу

Паслугі цэнтра кліенцкай падтрымкі ААТ "ААБ Беларусбанк"

Паслугі цэнтра кліенцкай падтрымкі ААТ "ААБ Беларусбанк"

Беларусбанк разбівае міфы пра акрэдытывы

Беларусбанк разбівае міфы пра акрэдытывы

Гандлёвае фінансаванне

Гандлёвае фінансаванне

  • Філіяльная
    сетка
  • Інтэрнэт-
    банкінг
  • М-банкінг
  • Кліент-банк
    (WEB)
  • Анлайн заяўкi,
    даведнік
    па паслугах
  • 147

Урокі для маленькіх

 

Кніга «Грошык і таямнічы Кошык. Азбука фінансавай граматнасці ад Беларусбанка»

 

"Грошык і таямнічы кошык"( частка 1)


1.Свежая капейка

Жыў-быў Грошык.

Чакайце, чаму жыў-быў? Ён жа і цяпер жыве і будзе жыць з людзьмі, колькі ўстаіць свет. А яму, нашаму беларускаму Грошыку, дужа багата гадоў. Толькі давайце адразу зразумеем, усвядомім, што грошы і Грошык – не зусім адно і тое ж.

Першыя манеты яшчэ да нашай эры з’явіліся ў Грэцыі і Рыме. Да гэтага гандляры карысталіся рознымі менамі. Я табе дам солі, а ты мне – шкуркі звяроў. Я табе – зерне, а ты мне – дарагіх каменьчыкаў для дзявоцкіх убораў. А тады ўжо прымянялі грошы.

Не паверыце, у старажытным Полацку хлопчыкі пайшлі лавіць рыбу на Заходнюю Дзвіну. На беразе пачалі шукаць для нажывы чарвякоў. Капанулі. А там… скарб. Ажно дваццаць кілаграмаў арабскіх дырхемаў. Дык што вы думаеце, гэтыя чужынскія манеты таксама былі ў хаду на нашай зямлі. Чаму? А таму, што па цяперашняй Беларусі праходзіў некалі водны гандлёвы шлях. Ён называўся “з варагаў у грэкі”. І нашы гандляры-мянялы аддавалі свой тавар за розныя грошы – дырхемы, дынары, пфенінгі.

Пазней на Беларусі, а гэта гадоў шэсцьсот назад, з’явілася і ўласная валюта – грош. Вось з тае пары і аб’явіўся Грошык, пра якога цяпер наша казка.

Грошык як бы гаспадар над грашыма. Ён – нейкі таямнічы, чароўны, дзівосны дух. Як Дамавік, які жыве ў кожнай хаце і ахоўвае яе. Як Балотнік, які вечна жыве ў дрыгве і заўсёды баіцца, каб чалавек не асушыў яго балота. Як Вадзянік – уладар рэк, азёраў. Дзе ён жыве, там вада ніколі не прамярзае, а добрым людзям заганяе ў сетку рыбу.

А дзе жыве наш Грошык?

Ды паўсюль, дзе ёсць патрэба ў грашах. Чалавек працуе – і Грошык круціцца каля яго. Можа падмагаць. А калі што не так, дык і перашкоды ўтворыць. Як бачыш, чалавек меней атрымае грошай.

Ідзе сям’я ў магазін – і Грошык з ёй. І там то раіць, падказвае, а бывае, і падбухторвае, каб залішне патраціліся. Ох, як важна пасябраваць з гэтым валютным духам!

Не ведаю, як вам, а мне Грошык уяўляецца гэткім зямным калабком. Вельмі вёрткім, няўлоўным. Не такім, як у вядомай казцы, – хлебным, круглым, якога абхітрыла і з’ела Ліса. У сучаснага Грошыка не проста вочы, а нейкія касмічныя ліхтарыкі, якія ўсё прасвечваюць. Гэткія прыборчыкі начнога бачання. Вушы ў яго, канешне, не такія вялікія, як у слана, але ж вельмі чуйныя. Можа пачуць на вялікай адлегласці, калі што з грашыма не так робіцца.

У Грошыка ножкі кароткія. Яны яму толькі на малыя адлегласці. А калі што якое, дык ногі можна ўвабраць у сябе ды выпусціць крылы. І тады самая хуткая ракета не дагоніць яго. Грошык мае яшчэ шмат усялякіх кнопачак. Ён мне абяцаў пра кожную з іх выдаць сакрэт. А для цікаўных ужо адкрывае сваю школку пры “Вясёлцы”.

Адзін сакрэцік Грошык даверыў мне. У яго, аказваецца, сярод чубчыка на галаве ёсць кнопачка памяці. Адтуль, з базы памяці, ён можа выдаць якія хочаш звесткі.

Грошык дазволіў мне датыкнуцца да той кнопкі. І я пачуў даўнейшы народны жарт. Вось як суседзі пагаварылі-пасмяяліся:

“Ці быў на базары? – Быў! – Што ж ты купіў? – Казу! – Колькі аддаў? – Сем капеек! – А дзе ж каза? – Ды прадаў. – А за колькі? – За пяць капеек! – Навошта так багата страціў? – Нічога, абы свежая капейка!..”

Грошык нечакана знік ад мяне. Ён, бачыце, можа стаць і невідзімікам. А я ўсё думаю, для чаго ён мне вывернуў з памяці даўно заржавелы жарт пра свежую капейку? Мо таму, што ўсе мы павінны дбаць, каб грошы нашы заўсёды рухаліся і прыносілі толькі радасць. Хай сабе купюры будуць і не новыя, але заўсёды жаданыя і свежыя, заробленыя, а не дармавыя…

Уладзімір ЛІПСКІ

"Грошык і таямнічы кошык"( частка 2)

2. Хітрая скарбонка

Пад Новы год Грошык падарыў Янку дзівоснага зялёнага слоніка.

І папярэдзіў: – Гэта не цацка, а скарбонка. Твой таямнічы кошык для грошай.

Пачаў Янка разглядаць падарунак. І праўда: на спіне слоніка – доўгая шчылінка. Зазірнуў туды, а там – цемра, загадкавая цішыня. І як бы чуецца нечы голас: “Мне адзіно-о-ка –а. Падмажы-ы!..”

Грошык патлумачыў:

– Бачыш, твой грашовы кошык пусты. Яму сумна.

– А давай я пакладу туды свае грошы, – прапанаваў Янка.

– Дзе іх узяў?

– Тата даў. Дзядуля даў. Вось мой капітал, – Янка дастаў з кішэні джынсавікаў грашовыя паперы.

– О, ды ў цябе розныя купюры.

– Ага, і соткі, і тысячы.

– Кідай іх у скарбонку! – загадаў Грошык.

Як толькі Янка апусціў апошнюю купюру ў адтулінку, слонік весела затрубіў. Вочы яго адкрыліся. А хобат узняўся ўгору. Вось гэта цацка! Цікава, а як забраць цяпер грошы са скарбонкі? Янка пачаў абследаваць зялёнага слоніка. І адкрыў тайну. Аказваецца, трэба адкруціць левае вуха. Як толькі Янка хацеў гэта зрабіць, слонік заплюшчыў вочы і з іх пакаціліся буйныя слёзы. Слонік плакаў.

Янка пабег да таты, мамы і ўсё расказаў ім. Тата мудра патлумачыў:

– У цябе, сынок, вельмі хітрая скарбонка. Калі ў яе хаваеш грошы, яна радуецца, калі забіраеш – плача.

– Чаму так? – зацікавіўся Янка.

– А таму, што грошы – гэта не цацкі. Яны не для гульні, а для жыцця.

Татавы словы прымусілі Янку задумацца. І ён пачаў задаваць бацьку разумныя пытанні.

– Тата, вы мне даяце грошы на марожанае, на машынкі, на абеды ў школе. А хто вам іх дае?

– Нам ніхто не дае. Грошы мы зарабляем! Я – інжынер, мама – доктар. Нам за працу выдаюць зарплату.

– І вы кладзяце свае грошы ў скарбонку?

Мама падтрымала цікавую размову:

– Ага, Яначка, ты наша скарбонка. Цябе трэба прыгожа і цёпла адзець, абуць. Смачна накарміць. Купіць табе цацкі, кніжкі…

– А яшчэ з табой трэба схадзіць у басейн, кіно, магазін, на атракцыёны ў парк, – падтрымаў маму тата і дадаў: – Ды ўсюды – білецікі, чэкі, квіткі. За іх патрабуюць грошы.

– Дык давайце вашы грошы ў маю скарбонку. Во слонік узрадуецца. Затрубіць сваю песню на ўвесь мікрараён.

– У нас, Янка, свае скарбонкі-кашалькі, – сказала мама. – А астачу кладзем у банк.

Грошык у гэты час сядзеў на шафе, за крышталёвымі вазамі, і як бы дырыжыраваў размовай. Махне ў бок таты – той гаворыць. У бок мамы – яна тлумачыць. У бок Янкі – ён нечым цікавіцца. Атрымлівалася вельмі ж карысная размова, якой раней ніколі не было.

Па падказцы Грошыка сям’я пачала рашаць адну важную задачу, пра якую Янка ніколі не думаў. Вось яна. Тата-інжынер атрымаў за месяц дзесяць мільёнаў рублёў. Маміна зарплата – восем мільёнаў. Калі скласці ўсё разам, то гэта і будзе сямейны бюджэт, сямейная скарбонка.

– Ух ты, каб мне столькі грошай! – выгукнуў Янка і абхапіў сваю бялявую галаву абедзвюма рукамі.

– І што б ты з імі рабіў? – пацікавілася мама.

– Што, што?.. Скупіў бы ўсе цацкі ў магазіне. У прыдачу – усе цукеркі, усё марожанае. А яшчэ – усе білеты на ўсе атракцыёны ў аквапарку. Во павесяліўся б!

Тата і не супраць, каб так было, але ўзяў паперу, аловак. Намаляваў на белым аркушы прыгожую карову. На ёй напісаў: “Сямейны бюджэт”. Карова падала голас: “Му-у-у!..” Як бы казала: “Ну-у-у, пачынайце мяне даіць…”

Ад той сумы, якая складала сямейны бюджэт, тата і мама давай адымаць грошы на абавязковыя патрэбы. За кватэру трэба заплаціць, за ваду, за газ, за электрычнасць, за інтэрнэт. І гэта сума поўнасцю залежыць ад жыльцоў.

– І ад мяне? – здзівіўся Янка.

– А як жа, – сказаў тата і патлумачыў: – Ты чысціш зубы, забыўся на гэты час закрыць кран. Некалькі тысяч рублёў, лічы, паплылі ў трубу. Ты не выключыў люстру ў спальні, пабег у залу глядзець тэлевізар. Лічыльнік святла накруціў лішнія кілаваты. За іх – нам плаціць. Гэта ўсё роўна, што даіць карову не ў вядро, а на зямлю…

Янка сядзеў задуменны.

Мама ўзяла слова: – А яшчэ з нашага бюджэту трэба запоўніць халадзільнік. Пальцаў у мамы не хапіла, каб пералічыць усё, што патрэбна купіць для сняданкаў, абедаў, вячэры. Калі назвалі абавязковыя траты і пакупкі, сямейны бюджэт вельмі “пахудзеў”. А з яго яшчэ трэба ўзяць грошы на жаданыя пакупкі. Астачу вырашылі пакласці на захаванне ў банк.

Грошык шчаслівы, што сваёй хітрай цацкай-скарбонкай узбудзіў Янку на сур’ёзны роздум.

Былі задаволены і тата з мамай. Сын зацікавіўся сямейным бюджэтам. І зразумеў, чаму слонік плакаў і не хацеў аддаваць яму грошы. Яны ж не забава. Грошы не для гуляў. Пра гэта думаў і тата, калі прыгадаў прымаўку свайго старога бацькі:

– Багаты, калі нікому не вінаваты.

Уладзімір ЛІПСКІ

"Грошык і таямнічы кошык"( частка 3)

3. Грашовы куб

Грошык дазволіў Янку націснуць на жоўтую кнопачку свайго смартфона. І на экране тут жа высвеціўся шчаслівы Бураціна. У яго было столькі залатых манет, колькі пальцаў на руцэ – пяць! Такім багаццем адарыў Бураціна сам сеньёр Карабас Барабас, доктар лялечных навук. Што ж купіць за іх? О, Бураціна парадуе свайго тату Карлу новай курткай. Сабе купіць ледзянцоў-пеўнікаў і новую азбуку. А куды ж схаваць астачу?

Толькі пра гэта падумаў Бураціна, як перад ім паўсталі рабаўнікі – ліса Аліса і кот Базіліа. Пачалі падвучваць пасадзіць манеты ў зямлю, тры разы сказаць: “Крэкс, фэкс, пэкс”, пасыпаць зверху солі, паліць вадой і ісці спаць. Раніцай вырасце на тым месцы грашовае дрэва…

Грошык раптам выключыў свой мульцік і спытаў Янку:

– Верыш, што на дрэве замест лісця будуць грошы?

– Я ведаю, гэта прыдумка Алісы і Базіліа, каб забраць у Бураціна залатыя манеты.

– Ты хлапчынка-малайчынка, – пахваліў Грошык свайго сябра, – таму я адкрыю табе тайну, дзе і як можна вырасціць грошы. Хочаш?

– Яшчэ як хачу!

Грошык імгненна націснуў на нейкую кнопачку за вухам, як бы ўключыў тэлефон. Некаму нябачнаму загадаў падаслаць крылатую машыну.

Яны ляцелі над вялікі горадам, і Янка не пераставаў дзівавацца:

– Колькі дамоў, вуліц, машын!

– А ўсё гэта, Янка, пабудавана, куплена за грошы. Разумееш, каб чалавек жыў, патрэбна ежа, паветра. Каб жыў горад, патрэбны электрычнасць, газ, вада, розная тэхніка, машыны, магазіны, заводы, школы… А на ўсё гэта – падавай вагоны грошай.

– Што, праўда, ёсць вагоны, якія возяць грошы? – перапытаў Янка.

– Розным транспартам катаюцца грошы. Пра гэта мы з табой неяк паразмаўляем, а цяпер, увага, мы ідзем на спуск…

Грошык і Янка, калі выйшлі з машыны, апынуліся перад велічным будынкам, падобным на зіхатлівы куб-шасціграннік. На адным з яго квадратаў сонечнымі промнямі высвечвалася назва “Банк”.

– Вось тут, Яначка, і вырошчваюць грошы, – сказаў Грошык.

– А чаму ў гэтага дома шмат граняў?

– О, Янка, ведай: у банка шматграневая праца. Сёння я паведаю табе пра адзін бок гэтага куба. Называецца ён Клад.

– Я чытаў пра розныя скарбы. Людзі закопвалі каштоўнасці ў зямлю. Хавалі ў лесе, – пачаў расказваць Янка. – Адзін скнарлівы дзядзька ішоў ад сваёй лясной схованкі грошай дамоў, а на яго напалі ваўкі…

– Так было раней, да банкаў, – супакоіў Грошык. – Цяпер во гэты грашовы куб мае сваіх дзетак-кубікаў па ўсёй нашай краіне. Каля дзвюх тысяч!

– І што, ва ўсіх ёсць скарбы?

– Яшчэ якія! У іх людзі смела здаюць свае вольныя грошы. І не баяцца, што прападуць…

Калі ўвайшлі ў прасторнае фае банка, Грошык спытаў у Янкі:

– У цябе ёсць вольныя грошы?

– Ну, мама давала мне на школьныя абеды, на марожанае, на снікерсы, – пачаў тлумачыць Янка. – Я не ўсе патраціў, зэканоміў.

– Малайчына, гэта і ёсць твае вольныя грошы, – пахваліў Грошык сябра. – Хочаш, каб яны выраслі?

– А як гэта?

Грошык падвёў Янку да зашклёнага бар’ерчыка. За акенцам сядзела сімпатычная дзяўчына ў беласнежнай блузцы. Яна міла ўсміхнулася:

– Слухаю вас, маладыя людзі.

– Мы хочам унесці свой грашовы ўклад у ваш банк.

– Калі ласка, – зноў прыветліва ўсміхнулася банкаўская служачая.

Праз колькі хвілін аформіла патрэбныя дакументы. Аддаючы іх, спецыяліст банка патлумачыла:

– Ваш дзіцячы ўклад прыняты пад высокі працэнт гадавых. Да шаснаццаці гадоў… – Янка ўпершыню пачуў, што яго паважліва называюць не толькі па імені, а і па бацьку, з прозвішчам, як дарослага, – вашы сённяшнія грошы вырастуць у вялікую суму. Віншую вас!

Калі Янка і Грошык выйшлі з галоўнага банкаўскага куба, здаецца, само сонца вітала іх. На вуліцы стала неяк святлей, весялей, Янка перапытаў:

– Гэта праўда, што мае грошы вырастуць?

– Не сумнявайся, – супакоіў яго Грошык. – Тут робяць уклады ўсе дарослыя людзі, хто мае вольныя грошы. Тут захоўваюць свае заробкі заводы, магазіны, палацы, тэатры і цырк.

– І што, банк усім налічвае працэнты? Ва ўсіх грошы растуць?

– Грашовы куб – выгаднае сховішча для кожнага кліента! – супакоіў Грошык.

– А дзе ж банк бярэ грошы, каб выдаць

усім надбаўкі да ўкладаў? – зацікавіўся Янка.

– Слухай, кліент банка, гэта добра, што ў цябе ўзнікла новае пытанне, – супыніў сябра Грошык. – На яго я адкажу крыху пазней. А цяпер запрашаю ў дзіцячае кафэ “Казка”.

Яны ўвайшлі ў расквечаную вясёлкай будыніну. Іх адразу задурманіў пах свежых булачак і малінавага варэння.

Уладзімір ЛІПСКІ

"Грошык і таямнічы кошык"( частка 4)

4. Чароўная картка

Калі крыху перакусілі ў казачным кафэ, Грошык і Янка пачалі размаўляць. Грошыку падабалася Янкава цікаўнасць даўсяго. А Янка радаваўся, што яго новы сябар ведае шмат таямніц. Асабліва пра грошы.

– Слухай, Янка, – кажа Грошык, – чым адрозніваецца мара ад явы?

– Ну, як гэта сказаць, – задумаўся Янка, ажно вушы яго пачырванелі. – Ну, пра мару можна марыць, збудзецца яна ці не… А ява – гэта во, што цяпер… От мы сядзім у кафэ “Казка” і ядзім марожанае…

– Слухай, ты – філосаф!.. – пахваліў Грошык свайго вучня, – правільна мысліш. Але я б не быў Грошыкам, каб не скіраваў твае думкі крыху ў іншы бок.

– Як гэта? – зацікавіўся Янка.

– Глядзі: каб нейкая твая мара здзейснілася, хочаш – не хочаш, а спатрэбяцца грошы. Ты, казаў, марыш мець гоначны веласіпед.

– Ага, вельмі мару.

– Дык вось, на тваю мару трэба адкладваць, збіраць, накапліваць грошы.

– Вырошчваць у банку, – падказаў Янка.

– Малайчына, твой уклад у банк пачаў ужо расці… Карацей, грошы на любую тваю мару – гэта заўтрашні дзень. А за яву, за сённяшнія расходы трэба разлічвацца зараз.

Грошык кіўнуў афіцыянту:

– Давайце рахунак.

– Навошта ён нам?.. Нічога ўжо не хочацца… – няўпэўнена, ціха сказаў Янка.

– Рахунак, мой сябар, – гэта паперка, на якой касір выстукае суму аплаты, за нашу яду.

Пакуль Грошык тлумачыў, ім прынеслі рахунак. І тут Янка пачуў ад Грошыка фразу, якую не зразумеў адразу.

– Мы будзем разлічвацца не наяўнымі грашыма, а банкаўскай карткай.

– Добра, – пагадзіўся афіцыянт і тут жа падаў невялікі пераносны касавы апарат.

Грошык выняў з таямнічага кошыка пластыкавую картку, утыркнуў яе ў проразь апарата. На цыферблаце набраў нейкія чатыры лічбы, вядомыя толькі яму. А пасля націснуў на зялёную клавішу. Апарат ціха загудзеў і выдаў квіток, на якім была выбіта сума аплаты.

– І што, ужо заплачана?.. Без папяровых грошай?.. Можам ісці?.. – загарэліся вочы ў Янкі.

– Так, мы нічога нікому не павінны.

– Крута! – выгукнуў Янка і тут жа азадачыў Грошыка. – От бы мне такую чароўную картку.

– А што, банк “Грашовы куб” можа выдаць. Толькі туды ты павінен прыйсці з татам ці з мамай.

– Я ўгавару іх. Яны паслухаюцца мяне, – ледзь не скакаў Янка.

– А цяпер паслухай мяне, – па-настаўніцку строга сказаў Грошык. – Для афармлення дзіцячай карткі спатрэбіцца твая фотка. А калі захочаш, на картцы могуць змясціць твой малюнак, вобраз твайго любімага героя з мультфільма…

– О, клёва!.. Слухай, Грошык, а ці дазволіш твой партрэт заляпіць на маю банкаўскую картку? – Янка ўмольна пазіраў на свайго сябра.

– Што ж, я згодзен, – адказаў Грошык і прадоўжыў свой урок. – Толькі помні: банк аформіць табе картку, калі нехта з тваіх бацькоў з’яўляецца кліентам банка.

– І я тады змагу з карткай, без грошай хадзіць у магазін, у школьны буфет? – здзівіўся Янка.

– Можаш, калі бацькі перавядуць на тваю картку пэўную суму грошай. Тады ты зможаш нават аплаціць за размовы па мабільніку, паслугі за інтэрнэт, – Грошыку прыемна, што Янка так жыва цікавіцца ўсім, і ён з кожнай хвілінай рабіўся ўсё больш бадзёрым, натхнёным. – Ды ты, Яначка, са сваёй карткай будзеш хадок хоць куды. Па ёй цябе прапусцяць праз турнікет у школу. Абслужаць у бібліятэцы, у камп’ютарным класе, у гарадскім транспарце…

– Ух ты! – вочы Янкі блішчалі, як зоркі ў небе.

– Толькі я цябе павінен папярэдзіць, – Грошык строга паглядзеў на Янку. – Картку не губляць! Нікому не даваць для карыстання! А пін-код, сакрэтны пароль з чатырох лічбаў, трымай у памяці. Яго могуць ведаць, апроч цябе, толькі мама і тата. Зразумеў?

Янка ўзяў руку пад казырок, як гэта робяць ваенныя:

– Дакладна зразумеў, мой шэф!

Грошык задаволены кемлівым вучнем. Можна і развітвацца, але ён вырашыў задаць яшчэ адно пытанне:

– А як ты думаеш, чаму банк робіць дзецям свае мудрыя карткі?

Янка задумаўся:

– Ну-у-у, можа, гэта… Каб дзецям не даваць грошы… Думай, дзе іх схаваць… Каб не згубіў… Каб хто не ўзяў…

– Ты правільна разважаеш, Янка, – пахваліў Грошык. – А цяпер прыкінь: калі купюры грошай насіць па кішэнях, у сумках, кашальках – хочаш – не хочаш, а яны зношваюцца, псуюцца, рвуцца. Іх спісваюць. А каб зрабіць новыя грошы, патрэбны вялікія фінансавыя сродкі.

– Мы можам пабываць там, дзе друкуюцца грошы? – Янка ўмольна зірнуў на Грошыка.

А той толькі загадкава ўсміхнуўся.

 

Уладзімір Ліпскі

 

"Грошык і таямнічы кошык"( частка 5)

5. Сакрэты купюр

– Што такое купюра? – спытаў Грошык у Янкі.

– Хэ, гэта легкатня, – Янка аж пстрыкнуў пальцамі. – Азначае: купі. Юра! Што-небудзь купі, калі ёсць купіла.

– Гумарыст ты, аднак.

– Ды мы з татам ездзілі на свята гумару ў Аўцюкі.

– А купюры бралі з сабой?

– Як жа ж, бралі і аддавалі.

Грошык дастаў з таямнічага кошыка розныя папяровыя грошы. Янка паказаў, якія яны бралі ў дарогу.

– Ты, здаецца, хацеў ведаць, як робяцца грошы? – нагадаў Грошык.

– Ага, вельмі б хацеў. Мо б і я калі сам зрабіў іх.

– А вось пра гэта нават і не мыслі.

– Чаму?

– Людзей, якія спрабуюць рабіць грошы, называюць фальшываманетчыкамі. І вельмі жорстка караюць.  

– Ого, можа, і ў турму адпраўляюць?                      

– Як ты кажаш, лёгка і… надоўга.

– А чаму так строга? – дапытваўся спалоханы Янка.

– Зразумей, грошы – нацыянальная каштоўнасць. Зацвярджаюцца дзяржавай. Ахоўваюцца законамі. Яны – знак багацця, прадмет абмену.

Грошык папрасіў Янку ўважліва паглядзець на купюры і спытаў:

– Што ты найперш бачыш на грашах?

– Ну, лічбы: сто тысяч, пяцьдзясят, дваццаць, дзесяць, пяць тысяч…

– Правільна. Гэта іх намінал. А што яшчэ бачыш?

Янка запнуўся, злёгку пачырванелі вушы.

Ён думаў і маўчаў. А можа, проста маўчаў.

Грошык уступіў у ролю настаўніка:

– Глядзі, па малюнках на грашах можна правесці экскурсію па Беларусі. Во, на вялікай купюры – велічны, старажытны замак Радзівілаў у Нясвіжы. Бываў там?

– Неа.

– О, там цяпер музей! Паходзіш па яго залах і як бы адкруціш гадзіннік гадоў на трыста назад.

– Цікава! – толькі і вымавіў Янка.

– На беларускіх грашах, бачыш, ёсць нацыянальны мастацкі музей, Акадэмічны тэатр оперы і балета, Брэсцкая крэпасць-герой, Палац культуры прафсаюзаў, Мінскі палац спорту… Велічныя будынкі. Важныя для нашай краіны аб’екты. Помнікі архітэктуры…

– А хто гэта ўсё прыдумляе?

– Заказ на грошы робіць Нацыянальны банк Беларусі, галоўны банк краіны. Над эскізамі грошай працуюць мастакі розных накірункаў прафесіі: жывапісцы, графікі, дызайнеры, гравёры…

– Яны намалююць, і можна ўжо друкаваць грошы? – нецярпліва перапытаў Янка.

– Ага, як бы не так, – Грошык, як дзед-усявед, таямніча падміргнуў. – Трэба спачатку прыдумаць сакрэты . Для кожнай купюры свае.

Грошык падняў угору аднатысячную купюру, павярнуў яе да сонца:

– Што бачыш на белым полі збоку?

– Кветкі ў збанку.

– Такія ж, як і на сярэдзіне купюры?

– Ага.

– Дык ведай, Янка, – гэта і ёсць вадзяны знак. На ім як бы размыты вадой малюнак, які ёсць на самой купюры. Там можа быць выява ўсяго малюнка ці нейкай часткі яго. Як кажуць, фрагмент.

– А як робіцца гэта дзіва? – не цярпелася ведаць Янку.

– Слухай, усё адразу будзеш ведаць – хутка састарышся, – Грошык калабком пакаціўся па пакоі, стаў на свае кароткія ножкі і зафыркаў, як вожык. – От вырасцеш, от вывучышся, от станеш мастаком, от тады і даведаешся, як рабіць вадзяныя знакі. А цяпер пакуль запомні: вадзяны знак – сакрэт купюры. Яго падрабіць амаль немагчыма.

– Якія яшчэ сакрэты ёсць?

– Глядзі, на ўсіх дарагіх купюрах выціснуты абарончыя блішчоныя палоскі, як бы нечыя таямнічыя сляды. Яны розных колераў. На некаторых штрыхах выпісаны літары НБ РБ. А гэта расшыфроўваецца так: Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь.

– Здорава! А я і не ведаў.

– Прыгледзься, сакрэтаў на грашах шмат. На адной купюры, там, дзе напісаны кошт, мяняецца фарба з залацістай на зялёную. Ёсць нават мікратэкст, які можна разгледзець і прачытаць толькі пад вялікім павелічальным шклом…

– От бы паглядзець, як друкуюць грошы? – Янка нагадаў Грошыку сваё даўнейшае жаданне.

– Канечне, Яначка, такая “грашовая” друкарня вельмі ж сакрэтнае прадпрыемства. Яе называюць Манетны двор. Але для цябе чаго не зробіць Грошык са сваім таямнічым кошыкам.

Грошык надзьмуўся, як плавальны паветраны шар. Толькі і прапыхцеў:

– Сядай у кошык!.. Хутчэй!..

Калі прыляцелі на Манетны двор, Грошык папярэдзіў:

– Зараз мы станем невідзімкамі. Не палохайся. А галоўнае, не падавай голасу. Пазірай і запамінай…

Яны тут жа апынуліся ў вялізным будынку з высокімі столямі. Вось да металічнага станка падвезлі вялікі рулон паперы. Грошык шапнуў Янку: “Паперу на кніжкі робяць з драўніны. А для грошай – з лёну ці бавоўны”.

Рулоны паперы спецмашына парэзала на вялікія аркушы. Яны паступілі на друкаваную машыну.  Адтуль па транспарцёры тыя аркушы як бы выплывалі бясконцай, шырокай стужкай.  На іх ужо бачны былі грошы ва ўсёй сваёй красе.

Наступная машына выстуквала на грошах спецыяльныя нумары. Пасля аркушы разрэзалі па памерах грошай, і пачалі збіраць у пачкі ды ўпакоўваць іх. Усюды шчоўкалі аўтаматы-лічылкі.

Зазірнулі Грошык з Янкам і ў склад, дзе захоўваюцца аддрукаваныя грашовыя знакі. Тут Янка, як убачыў горы грошай, ледзь не парушыў тайную дамоўленасць – маўчаць. Яму хацелася крычаць ад здзіўлення…

Уладзімір Ліпскі

 

"Грошык і таямнічы кошык"( частка 7)

7. Дзіва-музей

Грошык вёў Янку ў музей грошай. Ну, канечне, не адных грошай, а ўсяе грашовай спадчыны, гісторыі нашай краіны.

На праспекце, дзе стаяў банк “Грашовы куб”, – шматлюдна. І Грошык раптам стаў невідзімкай.

– Не хачу, каб на нас звярталі ўвагу, – патлумачыў Янку.

– А чаго палохаешся?

– Ды я не з труслівых, – пачаў апраўдвацца Грошык. – Але ж зразумей: людзі ніколі не носяць кашалькі ў руках і раскрытымі. Правільна?

– Ага, навошта паказваць.

– Во, бачыш, як усе аберагаюць грошы. Трымаюць іх у сакрэтных хованках. Вось і я схаваўся. Ці мала што…

Людзі пачалі азірацца на Янку: з кім ён гаворыць? Нікога ж вакол няма. Але добра, што шлях ад метро да банка кароткі.

Так яны неўпрыкмет прыйшлі да “Грашовага куба”, але неўпрыкмет трапіць у яго музей не давялося. Тут жа іх супыніла варта і папрасіла прад’явіць пропускі. Грошык хуценька націснуў патрэбную кнопачку на кошыку і адразу з невідзімкі стаў “відзімкам” у поўнай сваёй красе.

– О, сам Грошык да нас! – дзяжурны ледзь не ўзяў пад казырок.

– Ага, хачу свайму вясёлкаўскаму сябру Янку паказаць грашовы музей.

– Дык прыходзьце во сюды, налева, – паважліва ўсміхнуўся вартаўнік.

У пакоях, адведзеных пад музей, ужо тоўпіліся людзі. З імі гутарыў экскурсавод – знаўца грашовага лёсу на Беларусі.

Янка наважыўся слухаць яго, але Грошык штурхнуў сябра пад бок:

– Я – твой гід!.. Вушы натапыр на мой голас…

Грошык падвёў Янку да стэнда з дзіўнымі рэчамі:

– Гэта даўнейшая падліковая машына.

Што ўбачыў Янка? Драўляная рамка, а ў ёй – на дзесяці жалезных пруціках насаджаны драўляныя круглячкі. Гэта і быў бухгалтарскі лічыльнік.

– На ім можна складваць, адымаць да тысячы? – здзівіўся Янка.

– Лёгка!.. Нават да мільёнаў!.. Можна падлічыць і дробныя грошы, – гаварыў, як бы хваліўся, Грошык, што ведае ўсе таямніцы. – А замяніў драўляны лічыльнік металічны арыфмометр “Фелікс”. З дапамогай гэтай механічнай вылічальні банкаўскія супрацоўнікі хутка множылі, дзялілі, складвалі і адымалі любыя лічбы…

Янка не мог адвесці вачэй ад устарэлых лічыльнікаў, якія адпачывалі ў музеі.

– Яны, як бы мой дзядуля, на пенсіі цяпер, – прамовіў Янка.

– Ты правільна мысліш, – пахваліў сябра Грошык. – Музей для таго і зрабілі, каб людзі ведалі, што было, і цанілі, што ёсць.

Яны падышлі да новага стэнда. Янка ахнуў ад здзіву:

– На грошах – вайна!

– Гэта, Янка, не зусім грошы, а грашовыя аблігацыі. У вайну людзі аддавалі свае зберажэнні на патрэбы абароны. Бачыш, на білетах намаляваны танкі, самалёты, якія ідуць у бой. Яны зроблены на грошы людзей-патрыётаў…

– Выходзіць, і грошы майго прадзядулі ваявалі, – прамовіў Янка.

Задаволены Грошык падвёў свайго слухача да новых экспанатаў:

– Глядзі, тут сабраны старыя ашчадныя кніжкі. Даўней іх выдавалі сваім кліентам ашчадныя касы.

Янка ўражаны: на вокладках першых ашчадных кніжак намаляваны пелікан.

– Слухай, Грошык, а чаму такая павага да гэтай птушкі? – спытаў Янка. – Мо таму, што яны пад доўгай дзюбай вялікі мяшок носяць, як бы кашалёк?

– І гэта ўлічвалі мастакі, – пагадзіўся Грошык, але даў сваё тлумачэнне. – Ведаеш, водная птушка пелікан праяўляе выключную любоў да сваёй сям’і. Існуе легенда, як пелікан разарваў свае грудзі, каб выратаваць уласнай крывёю родных дзетак.

– Выходзіць, і банкаўскія работнікі – дабрадзеі для людзей, – задумліва сказаў Янка.

Грошык зноў парадаваўся за свайго вучня, бо адчуваў, што музей выклікае роздум у яго, нараджае новыя думкі. І гэта надавала імпэту гіду.

– А вось скажы, Янка, чаму сярод экспанатаў – партрэт твайго цёзкі Янкі Купалы і яго кніга “Спадчына”?

– Не ведаю, – шчыра прызнаўся Янка.

– А таму, мой дружанька, што паэт Янка Купала быў першым укладчыкам у першай ашчаднай касе Мінска. Свой ганарар за кнігу “Спадчына” ён паклаў на ашчадную кніжку пад нумарам адзін. І было гэта ў далёкім 1923 годзе…

Далей ішлі стэнды, на якіх можна было ўбачыць самыя розныя грошы розных гадоў. Янка дзівіўся з вялізных купюр, на якіх “сядзела” сама імператрыца Кацярына. Існавалі нават папяровыя капейкі. Але найбольш прываблівалі Янку металічныя манеты. А сярод іх – срэбныя, сувенірныя, прысвечаныя самым разным падзеям.

– Глядзі, на манеце лагатып нашага банка, – не стрымаўся, выгукнуў Янка на ўвесь музей.

– Банк адзначаў свой юбілей, – патлумачыў Грошык, – і выпусціў манету ў знак гэтай падзеі. Літара “Б” выканана ў форме квадрата з чатырох белых стужачак. Яны і даюць адчуванне прасторы, росту, перспектывы. Такі вось незвычайны лагатып банка “Грошовы куб”.

На іншых манетах Янку спадабаліся срэбныя балярына, зубр, сава, партрэты Францыска Скарыны, Еўфрасінні Полацкай, спартыўны будынак Мінск-арэны.

Асобным дзівам сталіся “жывыя” манекены. Па іх можна меркаваць, у якім спецадзенні хадзілі даўнейшыя фінансавыя служачыя, як апранаюцца цяпер. Янка доўга не хацеў адыходзіць ад “ахоўнікаў” сучаснага банкамата. Яны ў лёгкай спартыўнай форме, з аўтаматамі, маюць справу з “жывымі” мяхамі грошай. Развозяць па банкаматах. Збіраюць выручку па розных гандлёвых кропках. Яны – інкасатары. У іх служба вельмі адказная.

І ўжо зусім здзівіўся Янка, калі Грошык правёў яго ў спартыўны пакой. Тут дэманструюцца кубкі, дыпломы, дасягненні банкаўскіх спартсменаў. Ёсць нават форма сапраўдных хакеістаў. На зялёна-белых майках – лагатып з арыгінальнай літарай “Б”. А на вялікім фота – супрацоўнік банка Анатоль Багавік, які прымаў удзел у эстафеце нясення алімпійскага агню, якая папярэднічала зімовым Алімпійскім гульням у Канадзе.

Янка выходзіў з музея грошай ашаломлены, узрушаны, здзіўлены. І адразу падступіўся з просьбай да Грошыка:

– А можна, я сюды прывяду сваіх аднакласнікаў?

– Чаму б і не, – адказаў Грошык, – але напачатку хай яны павучацца ў маёй школцы. Яна працуе ў кожным нумары дзіцячага часопіса “Вясёлка”.

Уладзімір Ліпскі

Калі Вы заўважылі недакладнасць, калі ласка, выдзеліце яе і націсніце Ctrl+Enter