Інтэрв'ю з кіраўніком
11.11.2019

Віктар Ананіч: Мы павінны быць лідарамі лічбавізацыі ў краіне. Інтэрв'ю са старшынёй праўлення газеце «Беларусы і рынак»

Старшыня праўлення ААТ «ААБ Беларусбанк» Віктар АНАНІЧ расказаў «Беларусы і рынак», як жыве найбуйнейшы банк краіны сёння і на што ён накіраваны ў перспектыве.

— Як вы ацэньваеце вынікі дзейнасці банка ў адыходзячым годзе? Якія ключавыя паказчыкі «Беларусбанка»: дынамікі актываў, прыбытку, рэнтабельнасці?

У гэтым годзе, як і ў папярэднія гады, работа банка ідзе па адобранай кіраўніком дзяржавы стратэгіі развіцця. Мы займаем лідзіруючыя пазіцыі па асноўных бізнес-напрамках: 41% рэсурснай базы банкаўскай сістэмы і 47% патрабаванняў банкаў да эканомікі. Усе закладзеныя ключавыя паказчыкі выконваюцца. За дзевяць месяцаў 2019 года прыбытак склаў 327 млн руб, на 15% больш, чым за аналагічны перыяд 2018-га. Рэнтабельнасць капіталу - 11% (на 2020-ы запланавана 11,5%), а яшчэ некалькі гадоў назад гэты паказчык не перавышаў 7-8%. Забяспечылі эфектыўнае кіраванне затратамі - costtoincome знізіўся і склаў 44,8% (план на 2020 год - не больш за 48%). Гэты ўзровень - самы нізкі ў банкаўскай сістэме. Акрамя таго, дамагліся значнага росту камісійнага прыбытку - яго доля ў аперацыйным прыбытку дасягнула амаль 20%, і на фоне падзення маржынальнасці гэта вельмі важна. Сёння памер крэдытнага партфеля карпаратыўных кліентаў банка складае 15,5 млрд руб.

— Зыходзячы з цыклічнасці сусветнай эканомікі, многія аналітыкі і эканамісты прадказваюць крызіс у 2020-2021 гадах. У гэтай сувязі наколькі трывалыя і дыверсіфікаваныя пазіцыі банка?

— Палітыка банка ў пытаннях кіравання актывамі і пасівамі даволі ўзважана. У нас адзін з самых высокіх узроўняў іх дыверсіфікацыі - мы не кладзем усе яйкі ў адзін кошык. Пры гэтым у «Беларусбанка» максімальна магчымы для краіны крэдытны рэйтынг, што дае свабодны доступ да знешняга фандавання. Капітал банка, памер якога істотна перавышае мінімальны ўзровень патрабаванняў, таксама стварае камфортную падушку бяспекі. Крэдытны партфель размеркаваны па ўсіх галінах эканомікі, што павышае ўзровень устойлівасці банка да сектаральных шокаў.

— Якія асноўныя тэндэнцыі развіцця банкаўскай сістэмы краіны і па якіх пазіцыях фінансавыя ўстановы адстаюць ад сваіх замежных канкурэнтаў?

— На развіццё банкаўскай сістэмы ўплывае зніжэнне працэнтнай маржы з прычыны паніжэння ставак па крэдытах. Банкі імкнуцца захаваць рэнтабельнасць шляхам развіцця транзакцыйнага бізнесу і росту камісійных даходаў. Таму на першы план выходзіць барацьба за кліента: банкі імкнуцца напоўніць свае пакеты рознымі сэрвісамі, у першую чаргу лічбавымі. Пры гэтым яны канкурыруюць не толькі адзін з адным, але і з фінтэхкапмпаніямі. У выніку банкі ссоўваюць бізнес-фокус, адыходзяць ад традыцыйнай мадэлі, лічбавізуюць свой бізнес, у тым ліку дзякуючы аб'яднанню з сэрвісамі, прапанаванымі фінтэхкампаніямі, і паступова становяцца фінансавымі маркетплейсамі.

— Размовы пра пагрозу для банкаў з боку фінтэхкампаній пацішэлі. Як вы думаеце, чаму?

— Фінтэхкампаніі прымусілі многія банкі задумацца і пачаць змяняцца больш актыўна, бо здаровая канкурэнцыя яшчэ нікому не замінала. Аднак у банкаў ёсць перавага: у іх велізарная база даных аб кліентах, і яе граматны аналіз дазваляе зразумець, што яшчэ можна прапанаваць кліенту ў рамках канцэпцыі lifestylebanking - падтрымкі ў любой фазе яго жыцця.

— Якія мэты «Беларусбанка» на бліжэйшыя год-два? На якіх напрамках і відах дзейнасці будзе зроблены акцэнт?

— Мы ідзем наперад у адпаведнасці са стратэгіяй развіцця на 2018-2020 гады, адобранай Прэзідэнтам, выконваем і перавыконваем закладзеныя ў ёй паказчыкі. Бачым сябе лідарам (якім заўсёды з'яўляліся) крэдытавання эканомікі краіны і насельніцтва, будзем нарошчваць спажывецкае крэдытаванне, не адыходзім ад крэдытавання жылля, сур'ёзна заняліся дыверсіфікацыяй карпаратыўнага крэдытнага партфеля.

Калі раней мы выконвалі, па сутнасці, функцыі Банка развіцця (усе дзяржпраграмы ішлі праз «Беларусбанк»), то сёння ўпэўнена сталі працаваць у зоне камерцыйнага крэдытавання. Паказчыкі ў нас не знізіліся, да таго ж, мы істотна дадалі ў аб'ёме крэдытавання малога і сярэдняга бізнесу, пасля таго як чатыры гады назад прынялі стратэгічнае рашэнне развіваць дадзены сегмент. На 1 верасня 2019-га доля банка ў гэтым сегменце склала амаль 20% (на 1 студзеня - 18%). Агульны аб'ём крэдытнай запазычанасці МСБ - амаль 2 млрд рублёў. У бягучым годзе банк выдаў 1,3 млрд рублёў крэдытных сродкаў на падтрымку бізнес-ініцыятыў, прытым што ў аналагічным перыядзе мінулага года гэта лічба склала 900 млн.

Стаўка па крэдытах для інавацыйных прадуктаў - ад паловы стаўкі рэфінансавання. Мы разумеем, што гэта вельмі нізкія стаўкі для банка, але мы гадуем кліента, які ў далейшым стане нашым партнёрам. Мяне радуе, што, замясціўшы дзяржпраграмы камерцыйным крэдытаваннем, упэўнена выйдучы на гэты рынак, банк знайшоў сябе.

Што тычыцца крэдытавання МСБ, то паспяхова рэалізуецца як уласная праграма падтрымкі гэтага сектара, так і актыўнае супрацоўніцтва з іншымі фінансавымі арганізацыямі. У рамках адпаведнага сумеснага праекта мы падпісалі мемарандум з Банкам развіцця. Падпісаўшы пагадненне з Еўрапейскім інвестыцыйным банкам на 25 млн долараў, прыцягнулі знешнія крэдытныя рэсурсы і цалкам асвоілі гэтыя сродкі.

Сёння мы на парозе заключэння новага пагаднення з ЕІБ - на 85 млн долараў. На гэтыя грошы ўжо набралі пул малых і сярэдніх прадпрыемстваў, гэта значыць не прыцягваем замежнае фандаванне, не ведаючы, куды будзем укладваць гэтыя грашовыя сродкі. Дзякуючы таму, што ў банку сфарміраваны пакет паслуг для МСБ, пашыраны доступ да фінансавання, удасканалены яго механізмы, мадэрнізавана лінейка банкаўскіх прадуктаў, попыт на крэдыты вялікі.

Акрамя таго, «Беларусбанк» упершыню ў гісторыі банкаўскай сістэмы краіны атрымаў ад Банка развіцця Кітая 100 млн еўра нязвязанага крэдыту.

Наша перавага ў тым, што «Беларусбанк» - банк вялікага маштабу і мае магчымасць рэалізаваць крэдытную падтрымку буйнога бізнесу і важных для краіны праектаў, у першую чаргу інавацыйных і экспартаарыентаваных (ММПЗ, «Слаўкалій», БЧ, БМЗ, «Гомсельмаш» і інш.).

Важным аспектам застаецца рэалізацыя мерапрыемстваў па трансфармацыі банка ў лідары не толькі па маштабах бізнесу, але і па тэхналагічнасці. Будучы банкам нумар адзін у краіне, «Беларусбанк» не можа стаяць збоку ад укаранення прагрэсіўных IТ-рашэнняў, рэінжынірынгу бізнес-працэсаў. Не маючы, у адрозненне ад многіх іншых банкаў, мацярынскай кампаніі, якая вырашае многія пытанні ў гэтым плане, мы павінны быць лідарамі лічбавізацыі ў краіне - такі наш дакладны пасыл.

Акрамя таго, мы мяняем падыходы да працы ўнутры банка. Калі я два з паловай гады назад быў прызначаны старшынёй праўлення «Беларусбанка», у нас было 27 балансаў. Гэта нонсэнс. Сёння засталося 13, а да лістапада наступнага года баланс будзе адзіным і пераход на двухузроўневую мадэль кіравання з фарміраваннем цэнтралізаваных баз даных і інфармацыйных сістэм завершыцца.

— Яшчэ нядаўна ў «Беларусбанка» было больш за 1700 аддзяленняў. Паступова іх колькасць памяншаецца. Якія прычыны і што будзе з філіяльнай сеткай далей?

— Гістарычна «Беларусбанк» прысутнічаў амаль  ў кожным населеным пункце. Але ў век лічбавізацыі шмат прадуктаў і паслуг пераходзяць у ДБА. Сёння больш за 80% нашых кліентаў карыстаюцца гэтым варыянтам абслугоўвання. Я сам у аддзяленне не хаджу, а аплачваю ўсе рахункі і выконваю іншыя аперацыі з дапамогай мабільнага тэлефона. Тым не менш, па маім глыбокім перакананні, нароўні з інтэрнэт-паслугамі і іншымі магчымасцямі бязлюдных тэхналогій (або тэхналогій самаабслугоўвання), любому банку патрэбен жывы кантакт з кліентамі, а кліентам - з банкаўскімі служачымі.

Актыўны пераход кліентаў у анлайн і нерэнтабельнасць многіх сельскіх аддзяленняў патрабуюць змянення стратэгіі развіцця. Колькасць аддзяленняў зменшылася да 1300, і асноўная частка секвестра прыйшлася на сельскую мясцовасць. Але «Беларусбанк» не сыходзіць з вёсак зусім: дзякуючы рэалізацыі сумеснага праекта з «Белпоштай» аддзяленні сувязі ў вёсцы прадастаўляюць насельніцтву асноўны набор банкаўскіх паслуг: прыём плацяжоў, заяў на выдачу картак, выдача крэдытаў, афармленне дэпазітаў. За гэта мы плацім пэўную камісію, тым самым паляпшаючы фінансавае становішча «Белпошты». І сёння ўжо больш за 1000 паштовых аддзяленняў аказваюць банкаўскія паслугі. З пачатку года сельскімі жыхарамі здзейснена ўжо больш за 4 млн аперацый у аддзяленнях сувязі па папаўненні рахунку, зняцці сродкаў, прагляду балансу карткі.

Акрамя таго, мы выйшлі з ініцыятывай, і Нацыянальны банк нас падтрымаў, укараніць такі інструмент, як зняцце наяўных у касах гандлёвых аб'ектаў з дапамогай плацежных картак. З 1 студзеня гэта стане магчымым і здыме праблему, якая магла б з'явіцца ў далейшым.

— Большасць крэдытаў на будаўніцтва нерухомасці доўгія гады былі льготнымі і амаль усе леглі грузам на «Беларусбанк». Наколькі яны пагаршаюць эканамічнае становішча банка?

— Катэгарычна не згодны са сцвярджэннем пра груз. Дзяржава ў поўнай меры кампенсавала нам тую частку працэнтаў, якія мы не бралі з насельніцтва. За час рэалізацыі жыллёвай праграмы пытанне з жыллём вырашылі 530 тыс. грамадзян.

Сёння змянілася схема падтрымкі: мэтавыя субсідыі ідуць не банкам, а кожнаму канкрэтнаму пазычальніку.

— Якімі ўзнагародамі, атрыманымі банкам, вы ганарыцеся больш за ўсё?

— Кожная з іх - вынік эфектыўнай і зладжанай працы ўсёй каманды. Прафесійныя (напрыклад, міжнароднае прызнанне нашых заслуг) важныя, мы атрымліваем іх заслужана, але я адзначыў бы сацыяльную прэмію «Гарачае сэрца». Банк атрымаў гэту ўзнагароду за рэалізацыю сацыяльна значных дабрачынных праектаў «Мост у будучыню» і «Бацькоўскі дом» у рамках карпаратыўнай сацыяльнай адказнасці. Гэта пацвярджае той факт, што бізнес і арыентацыя на прыбытак не ўсё, чым жыве банк. Мы ўсведамляем усю ступень адказнасці банка нумар адзін, таму даражым і сваёй рэпутацыяй, і міжнароднымі рэйтынгамі.

— Якім вы бачыце «Беларусбанк» праз пяць гадоў?

— Чацвёртая індустрыяльная рэвалюцыя накіравана на татальную лічбавізацыю і рабатызацыю працэсаў. Да банкаўскай сферы такая пазіцыя таксама можа прымяняцца. Таму адной з асноўных задач банка на бліжэйшыя гады застаецца лічбавая трансфармацыя, а таксама пераход ад традыцыйнага банка да лічбавага, што, у сваю чаргу, дасць магчымасць выйсці на новы ўзровень канкурэнтаздольнасці, умацаваць імідж лепшага банка для насельніцтва і бізнесу.

«Беларусбанку», як найбуйнейшаму фінансава-крэдытнаму інстытуту краіны, важна не толькі ўтрымліваць лідзіруючыя пазіцыі за кошт наяўнай інфраструктуры, тэхнічных магчымасцяў і шырокай кліенцкай базы, але і пастаянна ўдасканальваць бізнес-працэсы, праграмнае забеспячэнне і каналы камунікацыі з кліентамі для дасягнення яшчэ больш высокіх вынікаў.