Услуги:

Операции по вкладам и счетам физических лиц

Обслуживание юридических лиц и индивидуальных предпринимателей

Прием платежей

Предоставление страховых услуг

Валютно-обменные операции

Операции с платежными карточками

Операции с ценными бумагами

Переводы

Операции с монетами

Операции с лотерейными билетами

Банковское хранение

Кредитные операции физических лиц

Операции с коммерческими чеками

Другие операции

Вернуться на страницу

Выберите интересующий Вас вклад и нажмите кнопку «Подробнее»

Рекламная игра «Время отдыхать с БЕЛКАРТ»

Рекламная игра «Время отдыхать с БЕЛКАРТ»

«Беларусбанк» предлагает новые выпуски ИНТЕРНЕТ-ОБЛИГАЦИЙ!

«Беларусбанк» предлагает новые выпуски ИНТЕРНЕТ-ОБЛИГАЦИЙ!

Кредит на рефинансирование «Удачное обновление»

Кредит на рефинансирование «Удачное обновление»

Карта рассрочки «Магнит» - притягательный набор преимуществ!

Карта рассрочки «Магнит» - притягательный набор преимуществ!

Клуб «Карт-бланш» - карта выгодных путешествий!

Клуб «Карт-бланш» - карта выгодных путешествий!

Клуб #настарт - следуй за выгодными онлайн-покупками!

Клуб #настарт - следуй за выгодными онлайн-покупками!

Клуб «Бархат» - экономьте и приумножайте!

Клуб «Бархат» - экономьте и приумножайте!

Карточка Mastercard ОАО «АСБ Беларусбанк» дарит месяц подписки от MEGOGO!

Карточка Mastercard ОАО «АСБ Беларусбанк» дарит месяц подписки от MEGOGO!

КРЕДИТЫ НА ПРИОБРЕТЕНИЕ АВТОМОБИЛЕЙ

КРЕДИТЫ НА ПРИОБРЕТЕНИЕ АВТОМОБИЛЕЙ

Комплексный банковский продукт «Свободный выбор»

Комплексный банковский продукт «Свободный выбор»

КРЕДИТ на потребительские нужды без поручителей

КРЕДИТ на потребительские нужды без поручителей

  • Преимущества VIP-обслуживания

    Преимущества VIP-обслуживания

    Конфиденциальность, индивидуальный подход и высокий уровень удобства обслуживания

  • Премиальные карты

    Премиальные карты

    Карточки с уникальными возможностями для клиентов, которые часто путешествуют, ценят комфорт и высокий уровень сервиса

  • Доверительное управление

    Доверительное управление

    Доверительное управление - повышение доходности от размещения свободных денежных средств

  • Индивидуальные банковские сейфы

    Индивидуальные банковские сейфы

    Индивидуальные депозитные сейфы для хранения документов и ценностей - это один из самых безопасных и удобных для Вас способов хранения ценностей

Праздничная акция для юридических лиц и индивидуальных предпринимателей

Праздничная акция для юридических лиц и индивидуальных предпринимателей

Сервис проверки контрагентов

Сервис проверки контрагентов

Новое предложение – специально для индивидуальных предпринимателей!

Новое предложение – специально для индивидуальных предпринимателей!

Принимайте платежи по карточкам с помощью мобильного устройства

Принимайте платежи по карточкам с помощью мобильного устройства

Программа поддержки субъектов малого и среднего бизнеса

Программа поддержки субъектов малого и среднего бизнеса

Комплексная поддержка бизнеса

Комплексная поддержка бизнеса

Услуги центра клиентской поддержки ОАО "АСБ Беларусбанк"

Услуги центра клиентской поддержки ОАО "АСБ Беларусбанк"

Беларусбанк разбивает мифы об аккредитивах

Беларусбанк разбивает мифы об аккредитивах

Торговое финансирование

Торговое финансирование

  • Филиальная
    сеть
  • Интернет-
    банкинг
  • М-банкинг
  • Клиент-банк
    (WEB)
  • Онлайн заявки,
    путеводитель
    по услугам
  • 147

Уроки для малышей

 

Книга «Грошык і таямнічы Кошык. Азбука фінансавай граматнасці ад Беларусбанка»

 

"Грошык і таямнічы кошык"( частка 1)


1.Свежая капейка

Жыў-быў Грошык.

Чакайце, чаму жыў-быў? Ён жа і цяпер жыве і будзе жыць з людзьмі, колькі ўстаіць свет. А яму, нашаму беларускаму Грошыку, дужа багата гадоў. Толькі давайце адразу зразумеем, усвядомім, што грошы і Грошык – не зусім адно і тое ж.

Першыя манеты яшчэ да нашай эры з’явіліся ў Грэцыі і Рыме. Да гэтага гандляры карысталіся рознымі менамі. Я табе дам солі, а ты мне – шкуркі звяроў. Я табе – зерне, а ты мне – дарагіх каменьчыкаў для дзявоцкіх убораў. А тады ўжо прымянялі грошы.

Не паверыце, у старажытным Полацку хлопчыкі пайшлі лавіць рыбу на Заходнюю Дзвіну. На беразе пачалі шукаць для нажывы чарвякоў. Капанулі. А там… скарб. Ажно дваццаць кілаграмаў арабскіх дырхемаў. Дык што вы думаеце, гэтыя чужынскія манеты таксама былі ў хаду на нашай зямлі. Чаму? А таму, што па цяперашняй Беларусі праходзіў некалі водны гандлёвы шлях. Ён называўся “з варагаў у грэкі”. І нашы гандляры-мянялы аддавалі свой тавар за розныя грошы – дырхемы, дынары, пфенінгі.

Пазней на Беларусі, а гэта гадоў шэсцьсот назад, з’явілася і ўласная валюта – грош. Вось з тае пары і аб’явіўся Грошык, пра якога цяпер наша казка.

Грошык як бы гаспадар над грашыма. Ён – нейкі таямнічы, чароўны, дзівосны дух. Як Дамавік, які жыве ў кожнай хаце і ахоўвае яе. Як Балотнік, які вечна жыве ў дрыгве і заўсёды баіцца, каб чалавек не асушыў яго балота. Як Вадзянік – уладар рэк, азёраў. Дзе ён жыве, там вада ніколі не прамярзае, а добрым людзям заганяе ў сетку рыбу.

А дзе жыве наш Грошык?

Ды паўсюль, дзе ёсць патрэба ў грашах. Чалавек працуе – і Грошык круціцца каля яго. Можа падмагаць. А калі што не так, дык і перашкоды ўтворыць. Як бачыш, чалавек меней атрымае грошай.

Ідзе сям’я ў магазін – і Грошык з ёй. І там то раіць, падказвае, а бывае, і падбухторвае, каб залішне патраціліся. Ох, як важна пасябраваць з гэтым валютным духам!

Не ведаю, як вам, а мне Грошык уяўляецца гэткім зямным калабком. Вельмі вёрткім, няўлоўным. Не такім, як у вядомай казцы, – хлебным, круглым, якога абхітрыла і з’ела Ліса. У сучаснага Грошыка не проста вочы, а нейкія касмічныя ліхтарыкі, якія ўсё прасвечваюць. Гэткія прыборчыкі начнога бачання. Вушы ў яго, канешне, не такія вялікія, як у слана, але ж вельмі чуйныя. Можа пачуць на вялікай адлегласці, калі што з грашыма не так робіцца.

У Грошыка ножкі кароткія. Яны яму толькі на малыя адлегласці. А калі што якое, дык ногі можна ўвабраць у сябе ды выпусціць крылы. І тады самая хуткая ракета не дагоніць яго. Грошык мае яшчэ шмат усялякіх кнопачак. Ён мне абяцаў пра кожную з іх выдаць сакрэт. А для цікаўных ужо адкрывае сваю школку пры “Вясёлцы”.

Адзін сакрэцік Грошык даверыў мне. У яго, аказваецца, сярод чубчыка на галаве ёсць кнопачка памяці. Адтуль, з базы памяці, ён можа выдаць якія хочаш звесткі.

Грошык дазволіў мне датыкнуцца да той кнопкі. І я пачуў даўнейшы народны жарт. Вось як суседзі пагаварылі-пасмяяліся:

“Ці быў на базары? – Быў! – Што ж ты купіў? – Казу! – Колькі аддаў? – Сем капеек! – А дзе ж каза? – Ды прадаў. – А за колькі? – За пяць капеек! – Навошта так багата страціў? – Нічога, абы свежая капейка!..”

Грошык нечакана знік ад мяне. Ён, бачыце, можа стаць і невідзімікам. А я ўсё думаю, для чаго ён мне вывернуў з памяці даўно заржавелы жарт пра свежую капейку? Мо таму, што ўсе мы павінны дбаць, каб грошы нашы заўсёды рухаліся і прыносілі толькі радасць. Хай сабе купюры будуць і не новыя, але заўсёды жаданыя і свежыя, заробленыя, а не дармавыя…

Уладзімір ЛІПСКІ

"Грошык і таямнічы кошык"( частка 2)

2. Хітрая скарбонка

Пад Новы год Грошык падарыў Янку дзівоснага зялёнага слоніка.

І папярэдзіў: – Гэта не цацка, а скарбонка. Твой таямнічы кошык для грошай.

Пачаў Янка разглядаць падарунак. І праўда: на спіне слоніка – доўгая шчылінка. Зазірнуў туды, а там – цемра, загадкавая цішыня. І як бы чуецца нечы голас: “Мне адзіно-о-ка –а. Падмажы-ы!..”

Грошык патлумачыў:

– Бачыш, твой грашовы кошык пусты. Яму сумна.

– А давай я пакладу туды свае грошы, – прапанаваў Янка.

– Дзе іх узяў?

– Тата даў. Дзядуля даў. Вось мой капітал, – Янка дастаў з кішэні джынсавікаў грашовыя паперы.

– О, ды ў цябе розныя купюры.

– Ага, і соткі, і тысячы.

– Кідай іх у скарбонку! – загадаў Грошык.

Як толькі Янка апусціў апошнюю купюру ў адтулінку, слонік весела затрубіў. Вочы яго адкрыліся. А хобат узняўся ўгору. Вось гэта цацка! Цікава, а як забраць цяпер грошы са скарбонкі? Янка пачаў абследаваць зялёнага слоніка. І адкрыў тайну. Аказваецца, трэба адкруціць левае вуха. Як толькі Янка хацеў гэта зрабіць, слонік заплюшчыў вочы і з іх пакаціліся буйныя слёзы. Слонік плакаў.

Янка пабег да таты, мамы і ўсё расказаў ім. Тата мудра патлумачыў:

– У цябе, сынок, вельмі хітрая скарбонка. Калі ў яе хаваеш грошы, яна радуецца, калі забіраеш – плача.

– Чаму так? – зацікавіўся Янка.

– А таму, што грошы – гэта не цацкі. Яны не для гульні, а для жыцця.

Татавы словы прымусілі Янку задумацца. І ён пачаў задаваць бацьку разумныя пытанні.

– Тата, вы мне даяце грошы на марожанае, на машынкі, на абеды ў школе. А хто вам іх дае?

– Нам ніхто не дае. Грошы мы зарабляем! Я – інжынер, мама – доктар. Нам за працу выдаюць зарплату.

– І вы кладзяце свае грошы ў скарбонку?

Мама падтрымала цікавую размову:

– Ага, Яначка, ты наша скарбонка. Цябе трэба прыгожа і цёпла адзець, абуць. Смачна накарміць. Купіць табе цацкі, кніжкі…

– А яшчэ з табой трэба схадзіць у басейн, кіно, магазін, на атракцыёны ў парк, – падтрымаў маму тата і дадаў: – Ды ўсюды – білецікі, чэкі, квіткі. За іх патрабуюць грошы.

– Дык давайце вашы грошы ў маю скарбонку. Во слонік узрадуецца. Затрубіць сваю песню на ўвесь мікрараён.

– У нас, Янка, свае скарбонкі-кашалькі, – сказала мама. – А астачу кладзем у банк.

Грошык у гэты час сядзеў на шафе, за крышталёвымі вазамі, і як бы дырыжыраваў размовай. Махне ў бок таты – той гаворыць. У бок мамы – яна тлумачыць. У бок Янкі – ён нечым цікавіцца. Атрымлівалася вельмі ж карысная размова, якой раней ніколі не было.

Па падказцы Грошыка сям’я пачала рашаць адну важную задачу, пра якую Янка ніколі не думаў. Вось яна. Тата-інжынер атрымаў за месяц дзесяць мільёнаў рублёў. Маміна зарплата – восем мільёнаў. Калі скласці ўсё разам, то гэта і будзе сямейны бюджэт, сямейная скарбонка.

– Ух ты, каб мне столькі грошай! – выгукнуў Янка і абхапіў сваю бялявую галаву абедзвюма рукамі.

– І што б ты з імі рабіў? – пацікавілася мама.

– Што, што?.. Скупіў бы ўсе цацкі ў магазіне. У прыдачу – усе цукеркі, усё марожанае. А яшчэ – усе білеты на ўсе атракцыёны ў аквапарку. Во павесяліўся б!

Тата і не супраць, каб так было, але ўзяў паперу, аловак. Намаляваў на белым аркушы прыгожую карову. На ёй напісаў: “Сямейны бюджэт”. Карова падала голас: “Му-у-у!..” Як бы казала: “Ну-у-у, пачынайце мяне даіць…”

Ад той сумы, якая складала сямейны бюджэт, тата і мама давай адымаць грошы на абавязковыя патрэбы. За кватэру трэба заплаціць, за ваду, за газ, за электрычнасць, за інтэрнэт. І гэта сума поўнасцю залежыць ад жыльцоў.

– І ад мяне? – здзівіўся Янка.

– А як жа, – сказаў тата і патлумачыў: – Ты чысціш зубы, забыўся на гэты час закрыць кран. Некалькі тысяч рублёў, лічы, паплылі ў трубу. Ты не выключыў люстру ў спальні, пабег у залу глядзець тэлевізар. Лічыльнік святла накруціў лішнія кілаваты. За іх – нам плаціць. Гэта ўсё роўна, што даіць карову не ў вядро, а на зямлю…

Янка сядзеў задуменны.

Мама ўзяла слова: – А яшчэ з нашага бюджэту трэба запоўніць халадзільнік. Пальцаў у мамы не хапіла, каб пералічыць усё, што патрэбна купіць для сняданкаў, абедаў, вячэры. Калі назвалі абавязковыя траты і пакупкі, сямейны бюджэт вельмі “пахудзеў”. А з яго яшчэ трэба ўзяць грошы на жаданыя пакупкі. Астачу вырашылі пакласці на захаванне ў банк.

Грошык шчаслівы, што сваёй хітрай цацкай-скарбонкай узбудзіў Янку на сур’ёзны роздум.

Былі задаволены і тата з мамай. Сын зацікавіўся сямейным бюджэтам. І зразумеў, чаму слонік плакаў і не хацеў аддаваць яму грошы. Яны ж не забава. Грошы не для гуляў. Пра гэта думаў і тата, калі прыгадаў прымаўку свайго старога бацькі:

– Багаты, калі нікому не вінаваты.

Уладзімір ЛІПСКІ

"Грошык і таямнічы кошык"( частка 3)

3. Грашовы куб

Грошык дазволіў Янку націснуць на жоўтую кнопачку свайго смартфона. І на экране тут жа высвеціўся шчаслівы Бураціна. У яго было столькі залатых манет, колькі пальцаў на руцэ – пяць! Такім багаццем адарыў Бураціна сам сеньёр Карабас Барабас, доктар лялечных навук. Што ж купіць за іх? О, Бураціна парадуе свайго тату Карлу новай курткай. Сабе купіць ледзянцоў-пеўнікаў і новую азбуку. А куды ж схаваць астачу?

Толькі пра гэта падумаў Бураціна, як перад ім паўсталі рабаўнікі – ліса Аліса і кот Базіліа. Пачалі падвучваць пасадзіць манеты ў зямлю, тры разы сказаць: “Крэкс, фэкс, пэкс”, пасыпаць зверху солі, паліць вадой і ісці спаць. Раніцай вырасце на тым месцы грашовае дрэва…

Грошык раптам выключыў свой мульцік і спытаў Янку:

– Верыш, што на дрэве замест лісця будуць грошы?

– Я ведаю, гэта прыдумка Алісы і Базіліа, каб забраць у Бураціна залатыя манеты.

– Ты хлапчынка-малайчынка, – пахваліў Грошык свайго сябра, – таму я адкрыю табе тайну, дзе і як можна вырасціць грошы. Хочаш?

– Яшчэ як хачу!

Грошык імгненна націснуў на нейкую кнопачку за вухам, як бы ўключыў тэлефон. Некаму нябачнаму загадаў падаслаць крылатую машыну.

Яны ляцелі над вялікі горадам, і Янка не пераставаў дзівавацца:

– Колькі дамоў, вуліц, машын!

– А ўсё гэта, Янка, пабудавана, куплена за грошы. Разумееш, каб чалавек жыў, патрэбна ежа, паветра. Каб жыў горад, патрэбны электрычнасць, газ, вада, розная тэхніка, машыны, магазіны, заводы, школы… А на ўсё гэта – падавай вагоны грошай.

– Што, праўда, ёсць вагоны, якія возяць грошы? – перапытаў Янка.

– Розным транспартам катаюцца грошы. Пра гэта мы з табой неяк паразмаўляем, а цяпер, увага, мы ідзем на спуск…

Грошык і Янка, калі выйшлі з машыны, апынуліся перад велічным будынкам, падобным на зіхатлівы куб-шасціграннік. На адным з яго квадратаў сонечнымі промнямі высвечвалася назва “Банк”.

– Вось тут, Яначка, і вырошчваюць грошы, – сказаў Грошык.

– А чаму ў гэтага дома шмат граняў?

– О, Янка, ведай: у банка шматграневая праца. Сёння я паведаю табе пра адзін бок гэтага куба. Называецца ён Клад.

– Я чытаў пра розныя скарбы. Людзі закопвалі каштоўнасці ў зямлю. Хавалі ў лесе, – пачаў расказваць Янка. – Адзін скнарлівы дзядзька ішоў ад сваёй лясной схованкі грошай дамоў, а на яго напалі ваўкі…

– Так было раней, да банкаў, – супакоіў Грошык. – Цяпер во гэты грашовы куб мае сваіх дзетак-кубікаў па ўсёй нашай краіне. Каля дзвюх тысяч!

– І што, ва ўсіх ёсць скарбы?

– Яшчэ якія! У іх людзі смела здаюць свае вольныя грошы. І не баяцца, што прападуць…

Калі ўвайшлі ў прасторнае фае банка, Грошык спытаў у Янкі:

– У цябе ёсць вольныя грошы?

– Ну, мама давала мне на школьныя абеды, на марожанае, на снікерсы, – пачаў тлумачыць Янка. – Я не ўсе патраціў, зэканоміў.

– Малайчына, гэта і ёсць твае вольныя грошы, – пахваліў Грошык сябра. – Хочаш, каб яны выраслі?

– А як гэта?

Грошык падвёў Янку да зашклёнага бар’ерчыка. За акенцам сядзела сімпатычная дзяўчына ў беласнежнай блузцы. Яна міла ўсміхнулася:

– Слухаю вас, маладыя людзі.

– Мы хочам унесці свой грашовы ўклад у ваш банк.

– Калі ласка, – зноў прыветліва ўсміхнулася банкаўская служачая.

Праз колькі хвілін аформіла патрэбныя дакументы. Аддаючы іх, спецыяліст банка патлумачыла:

– Ваш дзіцячы ўклад прыняты пад высокі працэнт гадавых. Да шаснаццаці гадоў… – Янка ўпершыню пачуў, што яго паважліва называюць не толькі па імені, а і па бацьку, з прозвішчам, як дарослага, – вашы сённяшнія грошы вырастуць у вялікую суму. Віншую вас!

Калі Янка і Грошык выйшлі з галоўнага банкаўскага куба, здаецца, само сонца вітала іх. На вуліцы стала неяк святлей, весялей, Янка перапытаў:

– Гэта праўда, што мае грошы вырастуць?

– Не сумнявайся, – супакоіў яго Грошык. – Тут робяць уклады ўсе дарослыя людзі, хто мае вольныя грошы. Тут захоўваюць свае заробкі заводы, магазіны, палацы, тэатры і цырк.

– І што, банк усім налічвае працэнты? Ва ўсіх грошы растуць?

– Грашовы куб – выгаднае сховішча для кожнага кліента! – супакоіў Грошык.

– А дзе ж банк бярэ грошы, каб выдаць

усім надбаўкі да ўкладаў? – зацікавіўся Янка.

– Слухай, кліент банка, гэта добра, што ў цябе ўзнікла новае пытанне, – супыніў сябра Грошык. – На яго я адкажу крыху пазней. А цяпер запрашаю ў дзіцячае кафэ “Казка”.

Яны ўвайшлі ў расквечаную вясёлкай будыніну. Іх адразу задурманіў пах свежых булачак і малінавага варэння.

Уладзімір ЛІПСКІ

"Грошык і таямнічы кошык"( частка 4)

4. Чароўная картка

Калі крыху перакусілі ў казачным кафэ, Грошык і Янка пачалі размаўляць. Грошыку падабалася Янкава цікаўнасць даўсяго. А Янка радаваўся, што яго новы сябар ведае шмат таямніц. Асабліва пра грошы.

– Слухай, Янка, – кажа Грошык, – чым адрозніваецца мара ад явы?

– Ну, як гэта сказаць, – задумаўся Янка, ажно вушы яго пачырванелі. – Ну, пра мару можна марыць, збудзецца яна ці не… А ява – гэта во, што цяпер… От мы сядзім у кафэ “Казка” і ядзім марожанае…

– Слухай, ты – філосаф!.. – пахваліў Грошык свайго вучня, – правільна мысліш. Але я б не быў Грошыкам, каб не скіраваў твае думкі крыху ў іншы бок.

– Як гэта? – зацікавіўся Янка.

– Глядзі: каб нейкая твая мара здзейснілася, хочаш – не хочаш, а спатрэбяцца грошы. Ты, казаў, марыш мець гоначны веласіпед.

– Ага, вельмі мару.

– Дык вось, на тваю мару трэба адкладваць, збіраць, накапліваць грошы.

– Вырошчваць у банку, – падказаў Янка.

– Малайчына, твой уклад у банк пачаў ужо расці… Карацей, грошы на любую тваю мару – гэта заўтрашні дзень. А за яву, за сённяшнія расходы трэба разлічвацца зараз.

Грошык кіўнуў афіцыянту:

– Давайце рахунак.

– Навошта ён нам?.. Нічога ўжо не хочацца… – няўпэўнена, ціха сказаў Янка.

– Рахунак, мой сябар, – гэта паперка, на якой касір выстукае суму аплаты, за нашу яду.

Пакуль Грошык тлумачыў, ім прынеслі рахунак. І тут Янка пачуў ад Грошыка фразу, якую не зразумеў адразу.

– Мы будзем разлічвацца не наяўнымі грашыма, а банкаўскай карткай.

– Добра, – пагадзіўся афіцыянт і тут жа падаў невялікі пераносны касавы апарат.

Грошык выняў з таямнічага кошыка пластыкавую картку, утыркнуў яе ў проразь апарата. На цыферблаце набраў нейкія чатыры лічбы, вядомыя толькі яму. А пасля націснуў на зялёную клавішу. Апарат ціха загудзеў і выдаў квіток, на якім была выбіта сума аплаты.

– І што, ужо заплачана?.. Без папяровых грошай?.. Можам ісці?.. – загарэліся вочы ў Янкі.

– Так, мы нічога нікому не павінны.

– Крута! – выгукнуў Янка і тут жа азадачыў Грошыка. – От бы мне такую чароўную картку.

– А што, банк “Грашовы куб” можа выдаць. Толькі туды ты павінен прыйсці з татам ці з мамай.

– Я ўгавару іх. Яны паслухаюцца мяне, – ледзь не скакаў Янка.

– А цяпер паслухай мяне, – па-настаўніцку строга сказаў Грошык. – Для афармлення дзіцячай карткі спатрэбіцца твая фотка. А калі захочаш, на картцы могуць змясціць твой малюнак, вобраз твайго любімага героя з мультфільма…

– О, клёва!.. Слухай, Грошык, а ці дазволіш твой партрэт заляпіць на маю банкаўскую картку? – Янка ўмольна пазіраў на свайго сябра.

– Што ж, я згодзен, – адказаў Грошык і прадоўжыў свой урок. – Толькі помні: банк аформіць табе картку, калі нехта з тваіх бацькоў з’яўляецца кліентам банка.

– І я тады змагу з карткай, без грошай хадзіць у магазін, у школьны буфет? – здзівіўся Янка.

– Можаш, калі бацькі перавядуць на тваю картку пэўную суму грошай. Тады ты зможаш нават аплаціць за размовы па мабільніку, паслугі за інтэрнэт, – Грошыку прыемна, што Янка так жыва цікавіцца ўсім, і ён з кожнай хвілінай рабіўся ўсё больш бадзёрым, натхнёным. – Ды ты, Яначка, са сваёй карткай будзеш хадок хоць куды. Па ёй цябе прапусцяць праз турнікет у школу. Абслужаць у бібліятэцы, у камп’ютарным класе, у гарадскім транспарце…

– Ух ты! – вочы Янкі блішчалі, як зоркі ў небе.

– Толькі я цябе павінен папярэдзіць, – Грошык строга паглядзеў на Янку. – Картку не губляць! Нікому не даваць для карыстання! А пін-код, сакрэтны пароль з чатырох лічбаў, трымай у памяці. Яго могуць ведаць, апроч цябе, толькі мама і тата. Зразумеў?

Янка ўзяў руку пад казырок, як гэта робяць ваенныя:

– Дакладна зразумеў, мой шэф!

Грошык задаволены кемлівым вучнем. Можна і развітвацца, але ён вырашыў задаць яшчэ адно пытанне:

– А як ты думаеш, чаму банк робіць дзецям свае мудрыя карткі?

Янка задумаўся:

– Ну-у-у, можа, гэта… Каб дзецям не даваць грошы… Думай, дзе іх схаваць… Каб не згубіў… Каб хто не ўзяў…

– Ты правільна разважаеш, Янка, – пахваліў Грошык. – А цяпер прыкінь: калі купюры грошай насіць па кішэнях, у сумках, кашальках – хочаш – не хочаш, а яны зношваюцца, псуюцца, рвуцца. Іх спісваюць. А каб зрабіць новыя грошы, патрэбны вялікія фінансавыя сродкі.

– Мы можам пабываць там, дзе друкуюцца грошы? – Янка ўмольна зірнуў на Грошыка.

А той толькі загадкава ўсміхнуўся.

 

 

Уладзімір Ліпскі

"Грошык і таямнічы кошык"( частка 5)

5. Сакрэты купюр

– Што такое купюра? – спытаў Грошык у Янкі.

– Хэ, гэта легкатня, – Янка аж пстрыкнуў пальцамі. – Азначае: купі. Юра! Што-небудзь купі, калі ёсць купіла.

– Гумарыст ты, аднак.

– Ды мы з татам ездзілі на свята гумару ў Аўцюкі.

– А купюры бралі з сабой?

– Як жа ж, бралі і аддавалі.

Грошык дастаў з таямнічага кошыка розныя папяровыя грошы. Янка паказаў, якія яны бралі ў дарогу.

– Ты, здаецца, хацеў ведаць, як робяцца грошы? – нагадаў Грошык.

– Ага, вельмі б хацеў. Мо б і я калі сам зрабіў іх.

– А вось пра гэта нават і не мыслі.

– Чаму?

– Людзей, якія спрабуюць рабіць грошы, называюць фальшываманетчыкамі. І вельмі жорстка караюць.  

– Ого, можа, і ў турму адпраўляюць?                      

– Як ты кажаш, лёгка і… надоўга.

– А чаму так строга? – дапытваўся спалоханы Янка.

– Зразумей, грошы – нацыянальная каштоўнасць. Зацвярджаюцца дзяржавай. Ахоўваюцца законамі. Яны – знак багацця, прадмет абмену.

Грошык папрасіў Янку ўважліва паглядзець на купюры і спытаў:

– Што ты найперш бачыш на грашах?

– Ну, лічбы: сто тысяч, пяцьдзясят, дваццаць, дзесяць, пяць тысяч…

– Правільна. Гэта іх намінал. А што яшчэ бачыш?

Янка запнуўся, злёгку пачырванелі вушы.

Ён думаў і маўчаў. А можа, проста маўчаў.

Грошык уступіў у ролю настаўніка:

– Глядзі, па малюнках на грашах можна правесці экскурсію па Беларусі. Во, на вялікай купюры – велічны, старажытны замак Радзівілаў у Нясвіжы. Бываў там?

– Неа.

– О, там цяпер музей! Паходзіш па яго залах і як бы адкруціш гадзіннік гадоў на трыста назад.

– Цікава! – толькі і вымавіў Янка.

– На беларускіх грашах, бачыш, ёсць нацыянальны мастацкі музей, Акадэмічны тэатр оперы і балета, Брэсцкая крэпасць-герой, Палац культуры прафсаюзаў, Мінскі палац спорту… Велічныя будынкі. Важныя для нашай краіны аб’екты. Помнікі архітэктуры…

– А хто гэта ўсё прыдумляе?

– Заказ на грошы робіць Нацыянальны банк Беларусі, галоўны банк краіны. Над эскізамі грошай працуюць мастакі розных накірункаў прафесіі: жывапісцы, графікі, дызайнеры, гравёры…

– Яны намалююць, і можна ўжо друкаваць грошы? – нецярпліва перапытаў Янка.

– Ага, як бы не так, – Грошык, як дзед-усявед, таямніча падміргнуў. – Трэба спачатку прыдумаць сакрэты . Для кожнай купюры свае.

Грошык падняў угору аднатысячную купюру, павярнуў яе да сонца:

– Што бачыш на белым полі збоку?

– Кветкі ў збанку.

– Такія ж, як і на сярэдзіне купюры?

– Ага.

– Дык ведай, Янка, – гэта і ёсць вадзяны знак. На ім як бы размыты вадой малюнак, які ёсць на самой купюры. Там можа быць выява ўсяго малюнка ці нейкай часткі яго. Як кажуць, фрагмент.

– А як робіцца гэта дзіва? – не цярпелася ведаць Янку.

– Слухай, усё адразу будзеш ведаць – хутка састарышся, – Грошык калабком пакаціўся па пакоі, стаў на свае кароткія ножкі і зафыркаў, як вожык. – От вырасцеш, от вывучышся, от станеш мастаком, от тады і даведаешся, як рабіць вадзяныя знакі. А цяпер пакуль запомні: вадзяны знак – сакрэт купюры. Яго падрабіць амаль немагчыма.

– Якія яшчэ сакрэты ёсць?

– Глядзі, на ўсіх дарагіх купюрах выціснуты абарончыя блішчоныя палоскі, як бы нечыя таямнічыя сляды. Яны розных колераў. На некаторых штрыхах выпісаны літары НБ РБ. А гэта расшыфроўваецца так: Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь.

– Здорава! А я і не ведаў.

– Прыгледзься, сакрэтаў на грашах шмат. На адной купюры, там, дзе напісаны кошт, мяняецца фарба з залацістай на зялёную. Ёсць нават мікратэкст, які можна разгледзець і прачытаць толькі пад вялікім павелічальным шклом…

– От бы паглядзець, як друкуюць грошы? – Янка нагадаў Грошыку сваё даўнейшае жаданне.

– Канечне, Яначка, такая “грашовая” друкарня вельмі ж сакрэтнае прадпрыемства. Яе называюць Манетны двор. Але для цябе чаго не зробіць Грошык са сваім таямнічым кошыкам.

Грошык надзьмуўся, як плавальны паветраны шар. Толькі і прапыхцеў:

– Сядай у кошык!.. Хутчэй!..

Калі прыляцелі на Манетны двор, Грошык папярэдзіў:

– Зараз мы станем невідзімкамі. Не палохайся. А галоўнае, не падавай голасу. Пазірай і запамінай…

Яны тут жа апынуліся ў вялізным будынку з высокімі столямі. Вось да металічнага станка падвезлі вялікі рулон паперы. Грошык шапнуў Янку: “Паперу на кніжкі робяць з драўніны. А для грошай – з лёну ці бавоўны”.

Рулоны паперы спецмашына парэзала на вялікія аркушы. Яны паступілі на друкаваную машыну.  Адтуль па транспарцёры тыя аркушы як бы выплывалі бясконцай, шырокай стужкай.  На іх ужо бачны былі грошы ва ўсёй сваёй красе.

Наступная машына выстуквала на грошах спецыяльныя нумары. Пасля аркушы разрэзалі па памерах грошай, і пачалі збіраць у пачкі ды ўпакоўваць іх. Усюды шчоўкалі аўтаматы-лічылкі.

Зазірнулі Грошык з Янкам і ў склад, дзе захоўваюцца аддрукаваныя грашовыя знакі. Тут Янка, як убачыў горы грошай, ледзь не парушыў тайную дамоўленасць – маўчаць. Яму хацелася крычаць ад здзіўлення…

Уладзімір Ліпскі

 

"Грошык і таямнічы кошык"( частка 7)

7. Дзіва-музей

Грошык вёў Янку ў музей грошай. Ну, канечне, не адных грошай, а ўсяе грашовай спадчыны, гісторыі нашай краіны.

На праспекце, дзе стаяў банк “Грашовы куб”, – шматлюдна. І Грошык раптам стаў невідзімкай.

– Не хачу, каб на нас звярталі ўвагу, – патлумачыў Янку.

– А чаго палохаешся?

– Ды я не з труслівых, – пачаў апраўдвацца Грошык. – Але ж зразумей: людзі ніколі не носяць кашалькі ў руках і раскрытымі. Правільна?

– Ага, навошта паказваць.

– Во, бачыш, як усе аберагаюць грошы. Трымаюць іх у сакрэтных хованках. Вось і я схаваўся. Ці мала што…

Людзі пачалі азірацца на Янку: з кім ён гаворыць? Нікога ж вакол няма. Але добра, што шлях ад метро да банка кароткі.

Так яны неўпрыкмет прыйшлі да “Грашовага куба”, але неўпрыкмет трапіць у яго музей не давялося. Тут жа іх супыніла варта і папрасіла прад’явіць пропускі. Грошык хуценька націснуў патрэбную кнопачку на кошыку і адразу з невідзімкі стаў “відзімкам” у поўнай сваёй красе.

– О, сам Грошык да нас! – дзяжурны ледзь не ўзяў пад казырок.

– Ага, хачу свайму вясёлкаўскаму сябру Янку паказаць грашовы музей.

– Дык прыходзьце во сюды, налева, – паважліва ўсміхнуўся вартаўнік.

У пакоях, адведзеных пад музей, ужо тоўпіліся людзі. З імі гутарыў экскурсавод – знаўца грашовага лёсу на Беларусі.

Янка наважыўся слухаць яго, але Грошык штурхнуў сябра пад бок:

– Я – твой гід!.. Вушы натапыр на мой голас…

Грошык падвёў Янку да стэнда з дзіўнымі рэчамі:

– Гэта даўнейшая падліковая машына.

Што ўбачыў Янка? Драўляная рамка, а ў ёй – на дзесяці жалезных пруціках насаджаны драўляныя круглячкі. Гэта і быў бухгалтарскі лічыльнік.

– На ім можна складваць, адымаць да тысячы? – здзівіўся Янка.

– Лёгка!.. Нават да мільёнаў!.. Можна падлічыць і дробныя грошы, – гаварыў, як бы хваліўся, Грошык, што ведае ўсе таямніцы. – А замяніў драўляны лічыльнік металічны арыфмометр “Фелікс”. З дапамогай гэтай механічнай вылічальні банкаўскія супрацоўнікі хутка множылі, дзялілі, складвалі і адымалі любыя лічбы…

Янка не мог адвесці вачэй ад устарэлых лічыльнікаў, якія адпачывалі ў музеі.

– Яны, як бы мой дзядуля, на пенсіі цяпер, – прамовіў Янка.

– Ты правільна мысліш, – пахваліў сябра Грошык. – Музей для таго і зрабілі, каб людзі ведалі, што было, і цанілі, што ёсць.

Яны падышлі да новага стэнда. Янка ахнуў ад здзіву:

– На грошах – вайна!

– Гэта, Янка, не зусім грошы, а грашовыя аблігацыі. У вайну людзі аддавалі свае зберажэнні на патрэбы абароны. Бачыш, на білетах намаляваны танкі, самалёты, якія ідуць у бой. Яны зроблены на грошы людзей-патрыётаў…

– Выходзіць, і грошы майго прадзядулі ваявалі, – прамовіў Янка.

Задаволены Грошык падвёў свайго слухача да новых экспанатаў:

– Глядзі, тут сабраны старыя ашчадныя кніжкі. Даўней іх выдавалі сваім кліентам ашчадныя касы.

Янка ўражаны: на вокладках першых ашчадных кніжак намаляваны пелікан.

– Слухай, Грошык, а чаму такая павага да гэтай птушкі? – спытаў Янка. – Мо таму, што яны пад доўгай дзюбай вялікі мяшок носяць, як бы кашалёк?

– І гэта ўлічвалі мастакі, – пагадзіўся Грошык, але даў сваё тлумачэнне. – Ведаеш, водная птушка пелікан праяўляе выключную любоў да сваёй сям’і. Існуе легенда, як пелікан разарваў свае грудзі, каб выратаваць уласнай крывёю родных дзетак.

– Выходзіць, і банкаўскія работнікі – дабрадзеі для людзей, – задумліва сказаў Янка.

Грошык зноў парадаваўся за свайго вучня, бо адчуваў, што музей выклікае роздум у яго, нараджае новыя думкі. І гэта надавала імпэту гіду.

– А вось скажы, Янка, чаму сярод экспанатаў – партрэт твайго цёзкі Янкі Купалы і яго кніга “Спадчына”?

– Не ведаю, – шчыра прызнаўся Янка.

– А таму, мой дружанька, што паэт Янка Купала быў першым укладчыкам у першай ашчаднай касе Мінска. Свой ганарар за кнігу “Спадчына” ён паклаў на ашчадную кніжку пад нумарам адзін. І было гэта ў далёкім 1923 годзе…

Далей ішлі стэнды, на якіх можна было ўбачыць самыя розныя грошы розных гадоў. Янка дзівіўся з вялізных купюр, на якіх “сядзела” сама імператрыца Кацярына. Існавалі нават папяровыя капейкі. Але найбольш прываблівалі Янку металічныя манеты. А сярод іх – срэбныя, сувенірныя, прысвечаныя самым разным падзеям.

– Глядзі, на манеце лагатып нашага банка, – не стрымаўся, выгукнуў Янка на ўвесь музей.

– Банк адзначаў свой юбілей, – патлумачыў Грошык, – і выпусціў манету ў знак гэтай падзеі. Літара “Б” выканана ў форме квадрата з чатырох белых стужачак. Яны і даюць адчуванне прасторы, росту, перспектывы. Такі вось незвычайны лагатып банка “Грошовы куб”.

На іншых манетах Янку спадабаліся срэбныя балярына, зубр, сава, партрэты Францыска Скарыны, Еўфрасінні Полацкай, спартыўны будынак Мінск-арэны.

Асобным дзівам сталіся “жывыя” манекены. Па іх можна меркаваць, у якім спецадзенні хадзілі даўнейшыя фінансавыя служачыя, як апранаюцца цяпер. Янка доўга не хацеў адыходзіць ад “ахоўнікаў” сучаснага банкамата. Яны ў лёгкай спартыўнай форме, з аўтаматамі, маюць справу з “жывымі” мяхамі грошай. Развозяць па банкаматах. Збіраюць выручку па розных гандлёвых кропках. Яны – інкасатары. У іх служба вельмі адказная.

І ўжо зусім здзівіўся Янка, калі Грошык правёў яго ў спартыўны пакой. Тут дэманструюцца кубкі, дыпломы, дасягненні банкаўскіх спартсменаў. Ёсць нават форма сапраўдных хакеістаў. На зялёна-белых майках – лагатып з арыгінальнай літарай “Б”. А на вялікім фота – супрацоўнік банка Анатоль Багавік, які прымаў удзел у эстафеце нясення алімпійскага агню, якая папярэднічала зімовым Алімпійскім гульням у Канадзе.

Янка выходзіў з музея грошай ашаломлены, узрушаны, здзіўлены. І адразу падступіўся з просьбай да Грошыка:

– А можна, я сюды прывяду сваіх аднакласнікаў?

– Чаму б і не, – адказаў Грошык, – але напачатку хай яны павучацца ў маёй школцы. Яна працуе ў кожным нумары дзіцячага часопіса “Вясёлка”.

Уладзімір Ліпскі

"Грошык і таямнічы кошык"( частка 8)
 

8. Курс-дарога Рубля

Янку карцела дазнацца ў Грошыка: няўжо і праўда, што за грошы можна купіць усё на свеце?

Грошык, мудры і далікатны грамацей, не захацеў навязваць Янку свае веды. Ён адшукаў на камбінезончыку патрэбную кнопку, націснуў на яе і прашаптаў замову:

                              Трын-тры- тра-ля-ля,

                              Дайце Янку Руб-ля.

                              Не з паперы, не з металу,

                              А з жывога капіталу.

І што вы думаеце: тут жа аб’явіўся франт у новенькім касцюмчыку. Тонкі, падцягнуты, насаты, як адзінка. А на галаве – прычоска ўся ў нулях. Вочы, нос, рот, вушы таксама падобны на нулі. І ён гэтак інтэлігентна звярнуўся да Грошыка:

– Выклікалі?.. Чым магу служыць?..

– Вось мой сябар Янка хоча ведаць, дзе і што вы можаце раздабыць за свой кошт.

– О сябар Янка, я валюта хадавая, вельмі патрэбная. У Беларусі, на грашова-фінансавай прасторы, я, Рубель, – поўны гаспадар. Магу купіць усё: ад самазвала-велікана да салодзенькай жуйкі…

– І самалёт можаце набыць, і “Пежо”? – спытаў Янка.

– Крыўдзіш, сябар!.. Я такое магу, што табе і не снілася.

– Дык купі мне амерыканскіх даляраў. Я злятаю ў іхні Аквапарк.

– Пайшлі ў абменны пункт, – жыва прапанаваў Рубель.

Па дарозе грашовы гаспадар павучыў Янку:

– Запомні адно правіла: грошы любяць разумных людзей. Вучыся быць такім!

– Я стараюся, – пагадзіўся Янка.

– Ведай, о мой новы сябар Янка, у кожнай краіне валадарыць свая валюта. Гэта слова прыдумалі некалі італьянцы. Яно на іх мове азначае “кошт”. От мы зараз з табой будзем купляць даляры.

– Выходзіць, адны грошы могуць купіць другія грошы.

– Так, мой сябар, усё на свеце купляецца і прадаецца, – дзелавіта адказаў Рубель і пачаў разглядваць аб’яву, якая вісела ў абменным пункце. – О, сёння даляр патаннеў! Учора за яго трэба было болей плаціць рублёў.

– А чаму такія скачкі з валютай? – не пераставаў здзіўляцца Янка. – Яна што, наезніца на іпадроме?

– Кошт валюты, мой сябар, залежыць ад попыту на яе. Калі ўсе людзі кінуцца купляць, напрыклад, італьянскую ліру, то, само сабой, яе кошт тут жа падскочыць.

– Што, само сабой? Сама возьме і падскочыць?

– Ды не, у кожнай краіне кошт розных валют устанаўлівае самы галоўны банк. У Беларусі – гэта Нацыянальны банк, які размяшчаецца ў цэнтры сталіцы – Мінску. Іх цэннік з’яўляецца арыенцірам для ўсіх банкіраў, для самых розных банкаў, якія абслугоўваюць людзей. Хаця…

Тут Рубель загадкава зірнуў на Янку, хітравата ўхмыльнуўся:

– Ведай, мой сябар, кожны банк мае права рэгуляваць кошт валют. Зноў жа з улікам таго, як яго кліенты купляюць замежныя грошы. Але арыенцірам для ўсіх, паўтараю, з’яўляецца курс, устаноўлены галоўным банкам…

Рубель і Янка пагадзіліся не бегаць па абменніках і банках, не шукаць таннейшага даляра. Ім быў цікавы сам працэс.

Калі яны падышлі да акенца, за якім сядзела супрацоўніца банка ў белай кофтачцы з зялёным шалікам, Рубель дзелавіта замовіў:

– Нам прадайце даляраў.

– Ваш пашпарт, – папрасіла супрацоўніца.

Рубля добра ведалі ўсюды, але парадак ёсць парадак, і ён тут жа прад’явіў дакумент.

Праз якую хвіліну Рубель трымаў у руках зялёныя грошы. На іх – партрэты замежных людзей, незнаёмыя будынкі, па-англійску ўсе надпісы. І толькі на лічбах Янка адрозніваў купюры – 5, 10, 20, 50, 100 даляраў.

– З гэтай валютай, – патлумачыў Рубель, – ты можаш пабываць не толькі ў Злучаных Штатах Амерыкі, а ў любой краіне, бо іх даляр – самая значная валюта свету.

– Ва ўсім, усім свеце?.. На ўсёй Зямлі?.. – перапытаў Янка.

– Так, мой сябар, даляр ахвотна памяняюць англічане на сваю валюту – фунт стэрлінгаў, кітайцы – на юань, французы – на франк, японцы – на іену, в’етнамцы – на донг, балгары – на левы…

На развітанне Рубель сказаў Янку:

– Жадаю табе цікавай замежнай вандроўкі!

Рубель як з’явіўся, так і знік нечакана. Ім увесь час кіраваў мудры Грошык са сваім таямнічым кошыкам. Янку, які яшчэ быў у палоне новых думак, Грошык задаў нечаканае пытанне:

– А ты верыш, што за рублі, як тут хваліўся Рубель, можна купіць усё-ўсё?

– Ён так казаў?

– Правільна, можна набыць за грошы машыну і каня, катэдж і кватэру, камп’ютар і цукеркі, – трошкі як бы гарачыўся Грошык. – А ты, Янка, падумай, ці можна купіць за грошы сяброўства, каханне, здароўе?

Янка задумаўся. От, Грошык, з ім трэба вуха востра трымаць.

Працяг у наступным нумары.

Уладзімір ЛІПСКІ

"Грошык і таямнічы кошык"( частка 10)

10. Каштоўныя паперы

На гэты раз Грошык задаў вельмі просценькае пытанне:

– Скажы, Янка, што такое каштоўныя паперы?

– Грошы! – хмыкнуў Янка і патлумачыў, як выдатнік Школкі Грошыка. – Глядзі, грошы друкуюцца на паперы. Вось гэта папера і становіцца вельмі каштоўнай. За яе можна купіць што хочаш.

Грошык задаволены сваім вучнем. Але тут жа задае новае пытанне:

– А яшчэ якія паперы маюць вялікі кошт?

Янка называў кнігі пісьменнікаў і падручнікі, Біблію і карціны мастакоў на паперы, картоне. Ён нават прыгадаў, што даўным-даўно пісалі пісьмы на бяросце. Яна служала паперай і была вельмі каштоўнай.

Грошык задаволена цешыўся, што Янка назваў столькі гатункаў каштоўных папер. Пахваліў сябра за старанне ў ведах. Ды не прамінуў паправіць яго:

– Меркаванні твае, Янка, добрыя, але ж мы з табой вядзем фінансавую школку. Якія могуць быць апроч грошай каштоўныя паперы?

Янка прыкметна заморгаў вачыма, крыху нават пачырванеў і прызнаўся:

– Здаюся…

Грошык гэтага і чакаў. Ён, як Калабок, пракаціўся туды-сюды ад задавальнення, прыпыніўся, ускочыў на табурэтку, пераможна ўзняў угору рукі і аб’явіў:

– Акцыя!

– А што ты надумаўся прадаваць? – тут жа зацікавіўся Янка. – Мы з мамай хадзілі нядаўна ў “Еўраопт” і там была акцыя “Купляйце бананы па заніжанай цане”.

– Не, дружа, тое, што ты бачыў у магазіне, гэта прыём гандляроў – прадаць хутчэй тавар па нізкай якасці, – патлумачыў Грошык. – А я маю на ўвазе акцыі, як каштоўныя паперы, за якія можна купіць нават частку завода.

– Ага, тады я набуду крэсла дырэктара і буду кіраваць усімі.

– Не зусім так, – прыпыніў сябра Грошык. – Глядзі, цацачная фабрыка, напрыклад, не можа прыносіць жадаемых даходаў. Трэба ёй тэрмінова грошы, каб купіць новае абсталяванне, адрамантаваць будынкі. Прымаецца рашэнне: прадаць акцыі і хуценька абнавіць фабрыку. Усе хто купіў акцыі, становяцца акцыянерамі.

–Яны што, аддалі грошы фабрыцы, а ім якая выгода? – здзівіўся Янка.

–От ты ўжо і трапіў на мой “кручок” – задаволена ўсміхнуўся Грошык. – Канешне, рызыка ў акцыянераў ёсць. Але ж яны са сваім укладам становяцца ўдзельнікамі ўпраўлення фабрыкай. І калі справы наладзяцца, усе ўладальнікі акцый атрымаюць прыбытак. На мове фінансавай – гэта і ёсць дывідэнты.

– Ух ты, колькі будзе грошай! – парадаваўся Янка, як бы ў яго кішэні ўжо ляжалі акцыі цацачнай фабрыкі.

– Пачакай радавацца, – супыніў яго Янка. – Безумоўна, акцыі больш даходныя, чым звычайныя грашовыя ўклады. Але ж акцыянеры крыху і разыкуюць. А раптам фабрыка не будзе мець даходаў?

Янка задумаўся.

А Грошык працягваў урок:

– Акцыі прадаюцца на біржы. Там можна пакарыстацца паслугамі спецыялістаў, якіх называюць брокеры. Яны дапамогуць выбраць выгадныя, надзейныя акцыі.

– Слухай, Грошык, а што можна рабіць з тымі дывідэнтамі, якія выплаціць фабрыка?

– Хэ, што хочаш!.. Гэта тыя ж грошы. За іх можна набыць новыя акцыі ці патрэбную рэч. Твой даход, ты і думай, як яго патраціць.

– Цяпер я зразумеў, – сказаў Янка. – Вольныя грошы не павінны залежвацца. Яны мусяць працаваць, зарабляць новыя грошы.

– За такі вывад стаўлю табе дзясятку! – аб’явіў Грошык. – А дамашнее заданне будзе такое: падумай і адкажы, якія яшчэ існуюць фінансавыя каштоўныя паперы? Іх, дарэчы, можна купіць у банку “Грашовы куб”. Яны таксама, як уклады і акцыі, зберагаюць грошы і прыносяць прыбытак. Гэтыя каштоўныя паперы можна нават падарыць каму хочаш. І той, хто іх мае, той і атрымлівае ў банку грошы. Даю дзве падказкі: гэтыя каштоўныя паперы прыдумалі даўным даўно, і яны сапраўдныя толькі на пэўны час.

Янка ўважліва слухаў, відаць, зразумеў, што заданне не прастое, і тут жа прапанаваў:

– А можна зрабіць званок сябру?

– Канешне! – пагадзіўся Грошык. – Ты можаш нават абмеркаваць гэта заданне з татам, мамай, настаўнікам. Уключай навігатар мозга!..

Працяг у наступным нумары.

Уладзімір Ліпскі

"Грошык і таямнічы кошык"( частка 11)

11. Спагадлівы Страх

– Сёння, Яначка, я пазнаёмлю цябе з дзядзькам Страхам, – загадкава падміргнуў Грошык.

Янка ўжо даўно ведае, што Грошык гатовы рабіць любыя сюрпрызы. Але каб сустракацца з самім Страхам, такога і ворагу не пажадаеш, ні то што сябру.

– Чаму замаркоціўся? – Грошык весела пімкнуў Янку па дзюбцы носа.

– Страх мяне бярэ ад сустрэчы са Страхам.

– А чаму ты баішся яго?

– Ага, ён аднойчы напусціў на мяне пчол, і яны пакусалі мяне… Ён з неба грыміць, калі навальніца… Страх у лесе жыве, заманьвае людзей у балота…

– Бачу, ты ведаеш Страха, у якога вочы вялікія, – супакоіў Грошык сябра. – А мой дзядзька Страх – добры і спагадлівы. Ён вельмі патрэбны чалавеку.

– Патрэбны? – здзівіўся Янка і даверліва зірнуў на мудрага Грошыка.

Яны зайшлі ў будынак, на якім вісеў надпіс “Страх і кампанія”. І тут жа да іх падышоў ветлівы дзядзька, у акулярах, пры гальштуку. Прыпадняў з галавы саламяны капялюш, усміхнуўся і сказаў:

– Што пажадаеце, маладыя людзі?

– Мы-ы… – хацеў тлумачыць Грошык, а пасля паправіўся. – Я прашу вас, спагадлівы Страх, патлумачыць майму сябру Янку, як можна аблегчыць страшныя страхі, якія паўсюль вартуюць людзей.

Страх запрасіў цікаўных людзей за столік, прапанаваў ім бярозавага соку. Сам прысеў і для пачатку размовы спытаў у Янкі:

– У вашай сям’і, малады чалавек, ёсць аўтамабіль?

– Фальксваген! – з гонарам адказаў Янка. – Мне тата даваў паруляваць…

– А ты, малады чалавек, калі-небудзь бачыў дарожныя аварыі?

– Ага, мы ехалі, а на шашы стаялі дзве разбітыя машыны. І міліцыянеры нешта мералі стужкай і фоткалі…

– Дык вось, малады чалавек, наша страхкампанія праводзіць абавязковае страхаванне ўсіх аўто. Праца вялізная. Таму нам падмагае банк “Грашовы куб”.

– А што такое страха-ванне? – перапытаў Янка.

Страх задаволена зірнуў на юнага кліента, яму спадабалася яго зацікаўленасць, і ён пачаў тлумачыць:

– Мы, безумоўна, не можам асцерагчы шафёраў ад аварый. Але аблегчыць трагедыю – наш клопат.

– Як гэта? – Янка ажно падскочыў з крэсла.

– А вось так, – Страх задаволена пачаў загібаць пальцы. – Уладальнік машыны заключае з намі дамову на страхаванне – раз. Плаціць пэўны ўзнос – два. Калі раптам здараецца аварыя, наша страхавая кампанія выплачвае яму грашовую кампенсацыю – тры.

– А калі нічога не здарыцца, што тады? – спытаў Янка.

– Тады мы вас віншуем. А ваш узнос застанецца ў агульнай нашай скарбонцы. І падтрымае тых, хто трапіў у бяду.

– О, дык вы, дзядзечка Страх, сапраўды, спагадлівы для вадзіцеляў.

– Ды мы для ўсіх можам аказваць паслугі. Нават для цябе, малады чалавек.

– Як гэта?

– Мы можам застрахаваць твой мабільнік, камп’ютар. Цябе самога са згоды бацькоў. Вашу кватэру, мэблю, дачу… – у Страха нават не хапіла пальцаў на руках, каб пералічыць усе віды страхавання.

Грошык задаволена слухаў урок Страха і радаваўся, што яго вучань даведаўся нешта новенькае пра ролю грошай у страхаванні.

А Страх не хацеў адпускаць ад сябе такіх зацікаўленых кліентаў. Ён падліў Грошыку і Янку бярозавіку і распавёў пра страхаванне абавязковае і добраахвотнае.

– Глядзіце, колькі машын на дарогах. Іх з кожным годам усё болей, – нагадаў Страх. – І дзяржава абавязвае ўсіх уладальнікаў набываць страхоўку. Калі хто не зробіць гэтага, даішнікі могуць такога вадзіцеля штрафаваць. Абавязкова трэба купляць страхоўкі тым, хто едзе за межы краіны.

Янка асабліва дзіваваўся, калі Страх расказваў пра добраахвотнае страхаванне. Адзін спявак застрахаваў свой голас, артыст балета – ногі, скрыпач – рукі, акадэмік – сваё здароўе.

– А я папрашу маму і тату, – паабяцаў Янка Страху, – каб застрахавалі сабачку Боньку. Яна такая маленькая, даверлівая. Баюся, каб на вуліцы ніхто не пакрыўдзіў яе, каб не згубілася.

Працяг у наступным нумары.

Уладзімір ЛІПСКІ

"Грошык і таямнічы кошык"( частка 12)
 

12. Самы вялікі кашалёк

Грошык урачыста аб’явіў:

– А цяпер, Яначка, твае запытаначкі скончыліся. Я правяду экзамен: што ты запомніў з маіх урокаў, якія твае фінансавыя веды?

Янка крыху напалохаўся. Прывык пра ўсё распытваць у Грошыка, а цяпер самому трэба адказваць. Пра што ж гэты чарадзей запытае?

Грошык зрабіў так, як школьны настаўнік. Расклаў на стале білеты і загадаў:

– Цягні!.. Выбірай любы!..

Янка адзін міг паўзіраўся ў паперкі з нумарамі і ўзяў з лічбай, колькі гадоў і яму, – дзесяць.

– Добра, даю табе дзесяць хвілін падумаць і будзеш адказваць, – патлумачыў Грошык і ўключыў джыпіэс, які адсочваў думкі вучня.

Янка прачытаў заданне білета: “Хто валодае самым вялікім кашальком у краіне? Адкуль бяруцца грошы ў тую скарбонку, як і хто іх траціць?” Задумаўся. Пачаў разважаць.

Пра гэта нібыта ніколі не гаварылі з Грошыкам. Пра кашалёк сямейны і Янкаў асабісты вялі гаворку. Абмяркоўвалі, як эканоміць грошы, як іх вырошчваць у банку. Янка ведаў пра крэдыты, пластыкавыя карткі, аблігацыі, інвестыцыі. Бачыў, як робяць грошы. Быў у музеі банка “Грашовы куб”. Цікава, а ў каго ж самы тоўсты кашалёк, хто ім валодае?

Янка зірнуў на спакойнага Грошыка і пазайздросціў яму: “От бы займець такі ж як у яго таямнічы кошык. Націснуў кнопку – і слухай гатовенькі адказ.”

Цяпер Янка зразумеў, што ў жыцці не заўсёды ёсць казачныя кнопкі. Трэба думаць сваёй галавой. Трэба самому шукаць і знаходзіць адказы на ўсе пытанні.

– Ну, Янка, дзесяць хвілін прайшлі. Слухаю цябе, – сказаў Грошык і пільна зірнуў у вочы свайму вучню.

Янка напружыўся, гарачым цяплом ахутаўся ўвесь твар, і ён пачаў мысліць:

– Я так думаю, няма такога чалавека, які б меў вялізны кашалёк і валодаў усімі грашыма адзін. Нават багацей, мільянер ці мільярдэр, не можа захапіць увесь капітал.

Грошык маўчаў, але Янка адчуў, што настаўніку падабаецца яго роздум. Ды ўсё-такі ён чакае больш дакладнага тлумачэння. І Янка прадаўжаў:

– Калі адзін чалавек ці нават група людзей не могуць мець усіх грошай, то агульны капітал краіны знаходзіцца ў банках і ў людзей. Во ў каго самы галоўны грашовы кашалёк!

Грошыку падабалася, як яго вучань лагічна развівае сваю думку. Ён памкнуўся нешта падказаць яму, але Янка апярэдзіў:

– Я думаю так: калі ў кожнай сям’і ёсць бюджэт, то і дзяржава павінна мець свой бюджэт.

– Правільна, мой разумнік! – пахваліў Грошык свайго вучня. – Слова “бюджэт” – замежнае слова.  І яно азначае – “кашалёк”, “сумка”, “скураны мех з грашыма”.

Янка ажывіўся:

– Ды я глядзеў па тэліку, як дэпутаты абмяркоўвалі бюджэт на новы год. Спрачаліся, каму болей грошай даць: ці то школам, ці то эмчээсаўцам, ці арміі…

– О, дык ты і такія перадачы глядзіш! – здзівіўся Грошык.

– Ты ж сам казаў, што твая школка сур’ёзная, рыхтуе нас, дзяцей, у вялікае жыццё.

– Ага, казаў, – пагадзіўся Грошык і хітравата ўсміхнуўся. – Калі ты такі падрыхтаваны, то падумай, з якіх грошай складваецца бюджэт краіны.

Янка пачухаў галаву, як гэта ўмее рабіць Грошык, зірнуў уверх, як бы там быў адказ, і пачаў гаварыць:

– Я думаю так. Бацькі мае плоцяць дзяржаве падаткі. І арганізацыі, дзе яны працуюць, таксама плоцяць. І ўсе так робяць. Атрымліваецца ого-го якая сума! Грошы гэтыя залічваюцца ў бюджэт краіны. Яшчэ туды ідуць усялякія пошліны, інвестыцыі, арэнды. А банкі спрыяюць, каб грошы выгадна працавалі. Прыклад ва ўсім паказвае банк “Грашовы куб”.

Грошык аж запляскаў у ладкі.

– Выдатна!.. Цябе можна запісваць у фінансісты, эканамісты, банкіры…

Янка сарамліва пачырванеў:

– Мне яшчэ вучыцца і вучыцца…

– Дык вось што, – прапанаваў Грошык. – Я гатоў прадоўжыць урокі з табой па грашовай адукацыі. А за твой сённяшні адказ па дзясятаму білету стаўлю табе вышэйшую ацэнку – дзесяць.

Грошык паціснуў Янку руку, уручыў падпіску на “Вясёлку”, патлумачыў:

– Увесь 2016 год, з нумара ў нумар, буду весці грашовую азбуку ад А да Я. Не прапусці заняткі!..

Уладзімір ЛІПСКІ

Если Вы заметили неточность, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter